Innovatie & Strategie

Blockchain
blockchain

Blockchain als vierde technologische revolutie

De hype is al lang voorbij maar de ontwikkelingen gaan hard door

© Shutterstock phive
25 augustus 2021

De hype is al lang voorbij maar de ontwikkelingen gaan hard door

Korte tijd was blockchain een wereldwijde hype. Dat lijkt al weer een paar jaar voorbij, maar blockchain is niet verdwenen. Inmiddels wordt de technologie al veel toegepast en de ontwikkelingen gaan in een behoorlijk tempo door. Volgens Jan Veuger kan blockchain aangemerkt worden als de vierde technische revolutie.

Blockchain is een sociale, politieke en een economische revolutie en komt voort uit Libertair Anarchisme, Crypto-Anarchisme en Cypherpunk. Dit laatste is een filosofie die de bescherming nastreeft van privacy en politieke vrijheid door gebruik te maken van cryptografie. Daar waar het bij internet gaat over informatieoverdracht gaat het bij blockchain over waardeoverdracht en is het daarmee te duiden als de vierde technische revolutie.          

Uitdagingen

Eén van de uitdagingen waar we als maatschappij voor staan, is het doorgronden van de mogelijkheden en de impact van blockchain, en hoe dit ons leven kan veranderen (European Parliamentry Research Services 2017). Onderzoek naar inzet van blockchain is dan ook van groot belang. De geschiedenis heeft geleerd dat nieuwe technologie tot revolutionaire businessmodellen (Morkunas, Paschen and Boon 2019) kan leiden, met invloed op financiën, economie en management (Veuger en Lubbers 2019, Van Duuren en de Pous 2019). Een vraag is hoe blockchain zich ontwikkelt. Het antwoord is: behoorlijk snel. Vele toepassingen in de financiële wereld, supply chain, ticketindustrie, zorg en vastgoed zijn er bijvoorbeeld al zonder dat mensen zich realiseren dat zij blockchain gebruiken.

Stephen Hawking schreef in zijn laatste boek ‘Brief answers to the big questions’  treffend over hoe we de toekomst vorm kunnen geven met ‘In the same way that the internet, our mobile phones, medical imaging, satellite navigation and social network would have been incomprehensible to the society of only a few generations ago, our future world is beginning to conceive. Information on its own will not take us there, but intelligent and creative use will.’ (Hawking 2018: 207). 

Digitale infrastructuur

Met blockchaintechnologie kan een duurzamere, veiligere en betrouwbaardere digitale (Veuger 2020, 2018b en 2019d) infrastructuur worden gebouwd. Dat maakt deze technologie in potentie revolutionair. Maar omdat blockchaintechnologie ook erg complex is en zich nog ontwikkelt, kan deze infrastructuur in potentie alleen worden gerealiseerd als open wordt samengewerkt. Enerzijds, omdat vanwege de complexiteit het bundelen van kennis nodig is. Anderzijds, omdat het decentrale karakter van blockchain vraagt om nieuwe, decentrale vormen van governance. Een intensieve samenwerking is daarbij een vereiste.

Wereldwijd groeien in rap tempo: blockchains for money (financiële wereld, banking, privaat eigendom) en blockchains for control (vergaren van data, staatscontrole). De ontwikkeling van blockchains for good (publiek belang, collectief eigenaarschap) blijft echter (nog) achter. Wanneer we bijvoorbeeld kijken naar de ontwikkelingen vanaf 2015 tot en met 2020 van Blockchain in de Gartner Hype Cycle Blockchain (GHCB) dan zien we het volgende.

Blockchainontwikkelingen 2015-2020

In 2015 stond Blockchain op het hoogtepunt van verwachtingen van de GHCB. In de GHCB is dit de tweede fase van de vijf stadia van ontwikkelingen. Wanneer we kijken naar de GHCB 2020 met een doorkijk naar 2021 dan zien we een heel ander beeld. Blockchain bevindt zich in de vierde fase: Slope of Enlightenment: er ontstaat bestaansrecht. Deze fase wordt onder andere gekenmerkt door een hoog niveau van productiviteit, meer interesse van mensen en organisaties en een gemakkelijker tijdsgewricht om vooruitgang te boeken. Voorbeelden hiervan zijn de ontwikkelingen van digitale munten (Bitcoin, Digitale Euro), Decentralized Finance (DeFi) in de bancaire wereld, datamanagement in de zorg, Non Fungible Token (NFT) - handel in authentieke digitale objecten (Veuger 2021) – en tickets.

Gartner Hype Cycle

Figuur 1: Gartner Hype Cycle

Studies explosief toegenomen

Recente studies (Garritsen 2021, Veuger 2020a) laten zien dat onderzoek op het gebied van Blockchain sinds 2016 explosief is toegenomen. Zowel de studies van Garritsen als Veuger hebben de beperking van hun focus (gezondheid en vastgoed) maar laten een vergelijkbaar patroon zien. Ook promotieonderzoeken (Barkel 2019-heden, Garritsen 2020-heden, Kors 2021-heden en Tesselhof 2019-heden) suggereren de komende jaren een toename in blockchainstudies.

 

Figuur 2

Figuur 2: Aantal wetenschappelijke publicaties Blockchain 2016-2020 (bron: Garritsen 2021 and Veuger 2020a.)

Vergelijking van nationale Blockchain-ecosystemen

Internationaal is het ook interessant om te kijken naar de ontwikkelingen rondom blockchain met een vergelijking van nationale blockchain-ecosystemen.

De snelheid van innovaties in onderwijs, onderzoek en wetenschap hangt in essentie af van de nationale randvoorwaarden en het nationale ecosysteem. In Nederland kennen we bijvoorbeeld de Dutch Blockchain Coalition, een samenwerkingsverband tussen de (nationale) overheid, onderzoeksinstellingen en het werkveld. In een dergelijke context geeft de overheid vorm aan innovatie en kunnen het bedrijfsleven, kenniscentra en betrokken stakeholders als katalysator en facilitator van innovatie optreden. Hieronder worden de blockchain-ecosystemen van vijf landen geanalyseerd en ruwweg in detail geëvalueerd volgens de drie aspecten overheidsbeleid, wet- en regelgeving, en blockchain-economie: startups en industrie. Volgens de volgende tabel worden in elk geval drie scores toegekend.

Land

   Overheidsbeleid

    Wet- en regelgeving

    Blockchain-economie

Score 3

   Zeer ondersteunend

   Gevorderd

    Levendig

Score 2

   Ondersteunend

   Gemiddeld

    Gemiddeld

Score 1

   Ontbreekt

   Ontbreekt

     Laag activiteitsniveau

Figuur 3: Scoring nationaal ecosysteem, bron: BlockWASTE 2020-2022

Als de scores voor de drie categorieën, Overheid & Politiek, Wetgeving & Regelgeving, en Blockchain Business worden omgezet in numerieke getallen, scores van 1 tot 3, ontstaat het volgende beeld (BlockWASTE 2020-2022):

 

figuur 4

Figuur 4: Vergelijking Blockchain Ecosystems (bron: BlockWASTE 2020-2022).

In de BlockWASTE-studie (2020-2022) worden de volgende conclusies getrokken: Estland bevestigt zijn reputatie als technologieland dat consequent heeft gekozen voor IT en blockchaingebaseerd beheer van overheidsdiensten, Het land heeft al vele jaren ervaring met blockchaintoepassingen. Gevolgd door Nederland, dat de afgelopen twee jaar snel in opkomst is. Doorgaans zullen kleinere landen zich sneller aanpassen aan technologische innovaties. Je kan de stelling aan, dat zij deze ook nodig zullen blijven hebben om hun concurrentievermogen verder te versterken. In Griekenland zou de regering blockchain kunnen gebruiken om haar economische prestaties te verbeteren. In Spanje heeft de overheid nog een flinke inhaalslag te maken en is ook ruimte voor verbetering. Een vervolgstudie en een wereldwijde vergelijking zou zeer interessante onderzoek zijn om de komende tijd uit te voeren.

Blockchain in Financiën, Economie en Management (FEM)

Een verkennend onderzoek in 2020 heeft veel aandacht gekregen in vakbladen in Nederland en in de internationale context van academische tijdschriften, webinars en conferenties. Het gaat over blockchain in financiën, economie en management. Dit heeft geleid tot dit onderzoek in 2021, inclusief een heroriëntatie op de opzet van het onderzoek. Door de verdere ontwikkeling van het lectoraat Blockchain van Saxion in 2020 en 2021, zijn de vragen uit het onderzoek verder geprofessionaliseerd, peer-reviewed door experts en aangevuld. Daarnaast is het interessant en wetenschappelijk van belang om het onderzoek meer in perspectief te plaatsen, zowel nationaal als internationaal, alsmede zowel ten opzichte van beroepsgroepen ten opzichte van andere onderzoeken. Na diverse inventariserende gesprekken eind 2020, al dan niet op verzoek van de stakeholders, heeft dit geleid tot een heroriëntatie op de uitvoering van het onderzoek. Begin 2021 is het onderzoek daarom vrijwel gelijktijdig uitgebreid naar: (a) alle leden van de Werkveldcommissie (Werkveldcommissie; WVC) van de opleidingen Accountancy (AC), Finance, Tax and Advice (FTA, voorheen Fiscaal Recht en Economie) en Finance & Control (FC) van de Academie voor Financiering, Economie en Management (FEM) van Saxion Hogeschool, (b) alle leden van het Samenwerkende Register Accountants en Accountants Administratieconsulenten (SRA) een netwerkorganisatie van 375 onafhankelijke accountantskantoren met 900 vestigingen in Nederland, en (c) internationale zusteruniversiteiten van Saxion Hogeschool.

Uit het onderzoek kunnen we vijf conclusies trekken:

  • De huidige situatie in de samenleving ten aanzien van digitalisering en Blockchain is dat relevantie van de technologie op de markt duidelijk zijn vruchten afwerpt: Blockchain wordt al zeer veel gebruikt, zowel in Nederland als mondiaal. Het ministerie van BZK wil hier beleid op voeren. Het onderzoek, waarbij ik ben betrokken, zal eind dit jaar gereed zijn. De markt – supplychain, banken, assurantiën, cointanerindustrie etc - heeft werkende applicaties.
  • De huidige situatie in de organisatie ten aanzien van digitalisering en Blockchain is dat er een zwaardere nadruk ligt op Gartner fasen 3 en 4. Fase 3 is  Trough of Disillusionment en 4 is Slope of Enlightenment.
  • De adoptiegraad in de huidige situatie als professional met digitalisering en Blockchain is hoog. Je ziet geen discussie meer of blokchain een toegevoegde waarde heeft, maar juist dat het steeds meer toegepast wordt en op niveau 4 uitkomt: Plateau of Productivity. Blockchain zal mainstream worden.
  • Thema's die van invloed zijn op de financiële professional en kansen zijn al zeer groot. Duidelijke ontwikkelingen zijn vooral te zien in 2021 op het brede terrein van digitalisering in het algemeen en in mindere mate in de jaren daarna, wat erop kan wijzen dat de trends naar verwachting in 2021 zullen worden ingezet. Blockchain-ontwikkelingen worden vooral in de komende vier jaar verwacht. Cybersecurity, ethiek, data-analyse, boekhoudsoftware, ERP en big data zullen naar verwachting een grote rol spelen voor 2021. Voor 2021 gaat het vooral om Payment Services Directive (P2P), Purchase to pay proces en Robot Process Automation. Voor 2022 zal dit vooral blockchain en het Internet of Things zijn. Kijken we naar blockchain, dan zien we dat de verwachtingen in 2021, 2022 en 2023 op alle fronten sneller invloed hebben op de financiële professional dan alle andere digitale ontwikkelingen.
  • De volgende investeringen in digitalisering zijn van belang: voldoende kennis, capaciteit en gekwalificeerd personeel op het gebied van blockchain.
Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (oktober 2021). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan op de inhoudsopgave.

Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.