Innovatie & Strategie

Infrastructuur
Nationale Postcode Loterij

Architectuur voor loterijen in vele landen

Hoe de Goede Doelen Loterijen naar prijswinnende IT-architectuur zijn gegaan.

© Goede Doelen Loterijen
1 mei 2019

Hoe de Goede Doelen Loterijen naar prijswinnende IT-architectuur zijn gegaan.

Een bank of een loterij voor goede doelen; bij beide is goede IT-architectuur nodig. Laatstgenoemde organisatie heeft vorig jaar de NAF Architectuurprijs gewonnen, waarbij de bijbehorende geldprijs geheel in stijl aan een goed doel is geschonken. Group IT-architect Wouter Schmitz vertelt AG Connect over het werk achter de schermen.

De huidige IT-architect bij de Goede Doelen Loterijen is afkomstig van een bank. De voormalige chief architect bij ABN AMRO is daar in 2015 vertrokken. Na bijna tien jaar in het bankwezen wilde hij wat anders. Schmitz kwam terecht bij de Goede Doelen Loterijen: de PostcodeLoterij, BankGiroLoterij en VriendenLoterij. Vóór zijn aantreden daar wist hij niet dat die organisatie ook internationaal opereert, met een bijbehorend interessant IT-landschap.

Geen brede architectuur in huis

Bij die landenoverstijgende omvang hoort ook een diverse set aan wet- en regelgeving, die weer zijn impact heeft op de IT. De nieuwe architect kwam tot nog een ontdekking over deze internationale en complexe IT-structuur, namelijk dat een organisatiebrede architectuur nog in de kinderschoenen stond. Er was wel enige mate van IT-architectuur, vertelt Schmitz. Er waren enkele principes geformuleerd, maar dat was niet afdoende "voor onze ambitie", voegt hij toe.

De uitdaging was dus het opzetten van een passende architectuur voor de verschillende loterijen in de landen waar de Goede Doelen Loterijen actief zijn. Hij begon met een IT-project dat toen al een halfjaar liep. Doel daarvan was modernisering van de hele toenmalige IT-omgeving. Voorheen hadden de Goede Doelen Loterijen één systeem: Lotus (niet te verwarren met IBM’s gelijknamige software). Dit was een zelfgemaakt systeem, wat wel moest, want er bestaat geen standaardsoftware voor loterijen.

Jarenlang bruikbaar

Het vijf jaar oude Lotus was intern verweven geraakt, waardoor één enkele wijziging veel veranderingen vereiste. En een wijziging kon al een relatief eenvoudige zaak betreffen, zoals het opzetten van een nieuwe marketingcampagne.

Een concreet voorbeeld is een kerstactie van een paar jaar geleden die snel moest worden uitgerold. In Lotus moesten daarvoor toen aparte oplossingen komen. Dat is nu verleden tijd, door de flexibele architectuur die voorziet in veranderingen. De winst daarvan is niet alleen minder werk voor bijvoorbeeld marketing nu, maar ook minder werk voor IT op de langere termijn.

“Het oudste systeem dat ik heb gebouwd bij ABN AMRO, is zo opgezet dat het na tien tot vijftien jaar nog goed dienst doet”, dankzij een doordachte architectuur. Je moet dan ook goed nadenken over het fundament voor je IT-omgeving, benadrukt Schmitz.

De Goede Doelen Loterijen hadden hierbij flinke ambities: “We wilden de nieuwste technologie: microservices.” Daarvoor zijn dan wel processen nodig om alles in goede banen te leiden. “Als je veel microservices bouwt, moet je de processen eruit halen en apart orkestreren.” Bij gebrek aan goed procesbeheer kan de complexiteit van microservices zó uit de hand lopen. Maar bij goede inzet kunnen procesbeheer en microservices elkaars problemen oplossen, weet Schmitz.

Na drie dagen uitgeschakeld

Het al lopende IT-moderniseringsproject is dus herzien. De lat lag daarbij hoog, want de Loterijen stellen hóge eisen aan de eigen IT. “Hoger dan de meeste bedrijven”, aldus Schmitz. De processen moeten foutloos lopen en toch ook flexibel kunnen zijn. Fouten zijn immers ontoelaatbaar bij loterijen, maar inflexibiliteit is ook onwenselijk.

De nieuwe architectuur is uiteindelijk in maart vorig jaar live gegaan, in één keer goed. De Goede Doelen Loterijen zijn blij met de soepelheid van deze grote invoering. Zulke projecten lopen in de praktijk nogal eens anders.

Bij de overstap van vorig jaar is het oude systeem nog wel in read-onlystaat aangebleven, maar na drie dagen kon het wel worden uitgeschakeld. Wat toen ook is gedaan. Schmitz vond die periode persoonlijk wel wat aan de korte kant, maar vertelt enthousiast dat hij nog nooit een zó soepele overgang heeft meegemaakt.

Natuurlijk waren er wel wat hobbels, maar die zijn voor de overgang gefikst. De vlotheid van deze ‘big bang’-omschakeling is mede te danken aan de geautomatiseerde process engine, die ook nuttig is voor testen, vertelt Schmitz. “Dat gaf een gevoel van grip.”

Nette scheiding

Belangrijk in de nu neergezette basis is de “nette scheiding tussen processen en componenten”. Daarbij zijn de microservices onderling “volstrekt onafhankelijk, dankzij de process engine”. Een aanpassing in de ene microservice heeft géén invloed op andere microservices, verzekert Schmitz. Dus kan er in de toekomst per component, per microservice worden bijgesteld, vernieuwd en verbeterd.

De Group IT-architect van de Goede Doelen Loterijen claimt zeker niet alle eer voor deze prestatie. “Hier is drieënhalf jaar aan gebouwd, met een heleboel mensen.” De verrichte hoeveelheid werk is dan ook niet mals: “Dat wil je niet elke vijf jaar doen”. Dankzij de neergelegde, toekomstbestendige basis hoeft dat dus ook niet.

Twee basisregels

De kunst zit in het vinden van de juiste balans tussen processen en microservices. Schmitz haalt de twee basisregels aan die je hiervoor moet volgen. “Zodra er ook maar één proces of regel is die een microservice overstijgt, moet het in een proces. En zodra er iets in het proces zit wat je ook in één microservice kunt doen, moet je dat doen.” Het klinkt makkelijk, maar Schmitz stipt aan: “Bij de uitvoering zit de duivel in de details”. Winnen is dus niet gegarandeerd, net als in de loterij.

Magazine AG Connect

Dit artikel is gepubliceerd in het magazine van AG Connect (aprilnummer, 2019). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan hier voor de inhoudsopgave.

Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
1
Reacties
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.