Analyse: Op zoek naar nieuw zoekrecht

11 september 2009

Hun zakelijk model wijkt opvallend af van het traditionele. Voor de zoekdienst zelf hoeft de gebruiker zijn beurs niet te trekken en de maker van de achterliggende, geavanceerde zoektechnologie vraagt niet om licentiegelden. Daarentegen betalen de adverteerders voor advertenties.

Tot voor kort ging het bij de zoekmachinebedrijven uitsluitend om twee zaken. Antwoord geven op zoekvragen en de op het zoeken gebaseerde reclames realiseren. Dat bracht en brengt allerlei juridisch wapengekletter met zich mee. Bijvoorbeeld over speciale vormen van hyperlinking (deeplinking, inlinking), over de bescherming van persoonlijke levenssfeer van zoekmachinegebruikers.

Een jaar geleden publiceerde de zogenoemde Artikel 29-werkgroep van de samenwerkende privacytoezichthouders van de Europese Unie een scherpe opinie. De communautaire privacyregelgeving is in beginsel altijd van toepassing op het verwerken van persoonsgegevens door zoekmachines. Bovendien geldt deze hoofdregel in veel gevallen als het hoofdkantoor van de aanbieder van de zoekmachine buiten de Europese Unie is gevestigd. Op grond hiervan hebben zoekmachinegebruikers onder meer het recht te weten wat er met hun persoonsgegevens wordt gedaan. Daaraan wordt niet altijd voldaan.

Maar het kan anders. Zo kreeg de Nederlandse metazoekmachine Ixquick vorig jaar het eerste Europese Privacy Certificaat. Ixquick slaat persoonsgegevens niet of slechts voor zeer korte duur op.

Verder staat het systeem van ‘adwords’ ter discussie. Bij het adverteren op internet kan een onderneming gebruikmaken van de mogelijkheid om tegen betaling bij een zoekmachine adwords op te geven. Wordt in de zoekmachine zo’n adword ingetikt, dan verschijnt een verwijzing naar de website van de adverteerder ofwel in de lijst met gevonden pagina’s ofwel als advertentie rechts op de resultatenpagina onder het kopje ‘Gesponsorde koppelingen’.

Deze manier van reclame maken leidt soms tot prangende rechtsvragen. Mag een zoekmachine advertenties aan bedrijven verkopen wanneer er wordt gezocht op de handelsnaam of het merk waarvan een ander bedrijf, een concurrent, eigenaar is? Hier strijden de houders van doorgaans gerenommeerde merken tegen Google. Deze handelspraktijk is nu onder het Europese Hof van Justitie, dat gevraagd is over de rechtmatigheid van het gebruik van merknamen door het systeem van de Google AdWords te oordelen. Centraal staat de reikwijdte van het merkenrecht, hoewel ook het handelsnaamrecht en het elektronisch handelsrecht (de zoekmachine als hosting provider) meespelen.

Een andere, slepende discussie betreft de vraag of een adverteerder merken van concurrenten als adwords mag opgeven. Ook nu moet het antwoord worden gevonden in het merkenrecht dat sinds 2006 is vastgelegd in het nieuwe Beneluxverdrag inzake de intellectuele eigendom (BVIE), dat het oude verdrag, de oude Beneluxmerkenwet (BMW) en de Benelux Tekeningen- en Modellenwet (BTMW) consolideert.

In Portakabin v. Primakabin stelde de rechtbank dat de registratie van ‘Portakabin’ door het bedrijf Primakabin wordt beschouwd als merkgebruik in de zin van het BVIE (gebruik van een teken gelijk aan het merk, dat in het economisch verkeer gebruikt wordt door dezelfde waren of diensten waarvoor het merk is ingeschreven). Dat mag alleen de merkhouder doen.

Naast de vragen die nu bij het Europese Hof van Justitie liggen, roept ook een zoekmachine als ICT-platform nieuwe rechtsvragen op. Technische functionaliteiten en dienstverlening dijen immers voortdurend uit, terwijl cloud computing de maatstaf wordt. De geavanceerde rechtsaspecten van zoekmachines hebben betrekking op mededinging, dominante rechtsposities en vendor lock-in-situaties.

Attentiepunten
▪ De hoofdregel luidt dat hyperlinking in beginsel op grond van het Nederlandse recht is toegestaan. Dat ligt anders bij bijzondere vormen zoals deeplinking en framing.▪ De privacy van zoekmachinegebruikers staat al jaren onder druk. In Europa sluiten zich de rijen. Zoekvragen zijn tot natuurlijke personen te herleiden, die identificeerbaar zijn. Daarmee is het privacyrecht van toepassing. Bewaren van de persoonsgegevens mag maximaal zes maanden.▪ Geavanceerde rechtsaspecten van zoekmachines hebben betrekking om mededinging, het verwerven en versterken van een marktpositie. En: vendor lock-in-situaties voor gebruikers in de relatie tot zoekmachines als breed cloud-platform.▪ De betrouwbaarheid van de informatievoorziening op internet wordt een van de belangrijkste maatschappelijke problemen.

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Laat de klantenservice je terugbellen!