Innovatie & Strategie

Governance
social media

5 alternatieven voor overheidscommunicatie als sociale media de deur uitgaan

Hoe blijft de overheid bereikbaar zonder diensten als WhatsApp en Facebook? 

© CC0 - Pixabay geralt
20 maart 2019

Hoe blijft de overheid bereikbaar zonder diensten als WhatsApp en Facebook? 

Tweede Kamerlid Kees Verhoeven (D66) overweegt een motie in te dienen om het socialmediagebruik van de overheid aan banden te leggen. Hij wil dat de overheid niet langer via social media communiceert met haar burgers omdat diensten als WhatsApp en Twitter geen nutsfunctie mogen hebben. Stel dat de motie wordt aangenomen: wat zijn dan de alternatieve communicatiemethoden? 

Belastingontduiking, het verspreiden van nepnieuws, het uitbuiten van werknemers en het schenden van privacywetgeving: het zijn volgens Verhoeven allemaal redenen om de macht van techreuzen als Facebook en Google te beteugelen. Het Tweede Kamerlid pleit in een recent verschenen initiatiefnota onder andere voor meer en strengere overheidscontroles, hogere boetes (tot vijftig procent van de jaaromzet) en het beperken van het marktaandeel van bedrijven.

'Waarom de overheid haar socialmediabeleid moet wijzigen'

Daarnaast wil Verhoeven dat de overheid stopt om via sociale media als WhatsApp en Twitter te communiceren met burgers. Eén van de argumenten is dat de overheid haar conversaties met burgers moet opslaan, zo is vastgelegd in de Archiefwet en Wet openbaarheid van bestuur. Socialmediaplatformen bieden die mogelijkheid niet, stipt iBestuur aan. Daarnaast kan de overheid geen controle uitvoeren op de toegang en identiteit van burgers en informatie en hebben sociale media geen maximale bewaartermijn van data. De recente grootschalige en langdurige storing van drie Facebook-diensten (Facebook, WhatsApp en Instagram) maakte overheidscommunicatie via de platformen urenlang onmogelijk. Een valide (maar niet door Verhoeven aangedragen) argument om niet té afhankelijk te zijn van sociale media, zeker niet als de diensten onder één bedrijf vallen.

Verregaande gevolgen op alle overheidsniveaus

Het Kamerlid zegt in gesprek met iBestuur dat D66 mogelijk een motie gaat indienen om de communicatie tussen overheid en burgers op sociale media te beëindigen. Dit zou gebeuren als de Tweede Kamer de nieuwe Wet digitale overheid behandelt. "Ik verwacht dat zo'n motie wel op een meerderheid kan rekenen." Als die voorspelling uitkomt, moet de webcare van de overheid flink op de schop. De Belastingdienst mag niet meer antwoorden op vragen van Twittergebruikers, de Rijksoverheid kan niet meer WhatsAppen en het vraag-en-antwoord Instagram-account van wijkagent Jutka de Rooij verandert in een zendkanaal. De beslissing zou ook gemeenten, waterschappen en provincies raken. En mag Verhoeven, zelf een fervent Twitteraar, nog wel antwoord geven op dit soort vragen? Dat moet blijken uit de motie, mocht die worden ingediend. Stel dat 'ie wordt aangenomen, dan moet de overheid voor communicatie terug naar de vijf onderstaande alternatieven. 

1. E-mail

Bijna alle burgers en organisaties maken gebruik van e-mail. Ook de overheid, van je gemeente en de Nederlandse Spoorwegen tot het Agentschap Telecom en Brexitloket.nl. Met e-mail krijg je alles zwart-op-wit, al is het doorgaans niet de beste methode als je snel antwoordt wilt. De meeste overheidsorganisaties hebben dagen tot weken nodig om je e-mail te beantwoorden - terwijl socialmediaberichten doorgaans dezelfde dag beantwoord worden. 

2. Telefoon

Wil je niet wachten op een schriftelijke reactie, bijvoorbeeld omdat je snel antwoord nodig hebt op een (niet zo) ingewikkelde vraag? Of omdat je liever een gesprek voert in plaats van een ellenlange mailwisseling met ontwijkende reacties? Alle overheidsinstanties zijn per telefoon bereikbaar. Van de RIjksoverheid en de Dienst Uitvoerend Onderwijs (DUO) tot de Belastingdienst en je gemeente; bellen kan altijd. 

3. Fysiek bezoek

Communiceren met de overheid kan ook altijd door langs te gaan. Soms kan dat zonder afspraak, maar steeds vaker moet je vooraf een tijd doorgeven. Bijvoorbeeld omdat je een nieuw paspoort nodig hebt of omdat je overleg wilt met iemand van de gemeente. Het is ook mogelijk om een face-to-face-afspraak te maken met de Belastingdienst, de politie en andere overheidsinstanties. 

4. Post

Een brief sturen naar een overheidsorganisatie is ouderwets en wordt doorgaans minder snel beantwoord dan een telefoontje of e-mail. Toch is het een prima methode, bijvoorbeeld voor mensen zonder internet of wanneer je gevoelige informatie wilt delen. Post wordt namelijk wettelijk beschermd middels het briefgeheim. Op de contactgids-pagina van de Rijksoverheid vind je de postgegevens van alle overheidsorganen. 

5. Eigen social media ontwikkelen

De sociale media van giganten als Facebook en Twitter zijn niet ethisch en voldoen niet aan de eisen en wensen van de overheid, redeneert Tweede Kamerlid Verhoeven. Hij oppert daarom dat de overheid zelf socialmediaplatforms moet ontwikkelen. Details geeft hij niet. Kenners plaatsen grote vraagtekens bij het idee en benadrukken dat het ontwikkelen, promoten en onderhouden van één of meerdere eigen diensten enorm veel tijd, IT'ers en geld kost. Critici zijn bang dat de overheid mogelijk (milde) censuur gaat toepassen of eigen boodschappen gaat verkondigen. Het voordeel van zelfontwikkelde sociale media is dat niet een techreus maar de overheid de baas is over de data van Nederlandse gebruikers. Hoe realistisch het idee van Verhoeven is, is echter de grote vraag. 

Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
1
Reacties
Jan van Leeuwen 30 maart 2019 18:53

Moet niet ontwikkeld, bestaat al
Mastodont, Diaspora, Friendica en er zijn er nog meer, alles open source.

Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.