Innovatie & Strategie

Branche
Technologie als vervanger van vertrouwen

Technologie als vervanger van vertrouwen

Kan technologie vertrouwen vervangen, vraagt Marietje Schaake zich af.

6 september 2018

De komende twee jaar staan er in Europa en de VS alleen al meer dan twintig verkiezingen op de agenda. 

Er wordt een nieuw Europees Parlement gekozen in 2019, en wellicht een nieuwe president in de Verenigde Staten. Maar niet alleen de toekomst van president Trump is spannend. Er staat veel meer op het spel. Van het registreren van stemmers tot het tellen van resultaten: onderdelen van verkiezingen zijn steeds vaker digitaal.

Uit onderzoek van het IDEA-instituut blijkt dat in krap 11% van alle verkiezingsprocessen géén technologie gebruikt wordt. Maar versterkt of verzwakt dat nu juist de organisatie van verkiezingen? Verkleint of vergroot het de kans op manipulatie?

In de jaren negentig en aan het begin van deze eeuw leek technologie het antwoord op alles waar mensen fouten konden maken. Van het opsporen van terroristen tot het verbeteren van de gezondheidszorg. Ook het verkiezingsproces ontsnapte niet aan die redenering. Frauderen met papieren stembiljetten? Mensen die drie keer stemmen? Als technologie de mens verving, dan zouden dergelijke misdragingen niet meer mogelijk zijn.

Geautomatiseerde bots en trollen creëren de illusie van een boze massa die niet hoeft te bestaan.

Doorprikken

De Amerikaanse presidentsverkiezingen prikten deze techbubbel definitief door. Natuurlijk kan technologie net zo makkelijk misbruikt worden om verkiezingen te manipuleren. Geautomatiseerde bots en trollen creëren de illusie van een boze massa die niet hoeft te bestaan. Desinformatie vindt makkelijker haar weg online. En ook een cijfertje voor de komma veranderen in een Excelbestand kan in theorie de uitslag definitief beïnvloeden.

Maar behalve desinformatie of typefouten, spelen er andere concrete digitale dreigingen. Rusland probeerde in 2016 de elektronische stemsystemen in 21 Amerikaanse staten te hacken. Tijdens de Franse presidentsverkiezingen werd En Marche gehackt, en lagen alle e-mailgeheimen van Macron, net als die van Clinton, op straat.

Die twintig verkiezingen zijn dus twintig potentiële kansen om een van onze belangrijkste democratische processen te dwarsbomen.

Wat moeten we doen? De eerste optie is om net als Nederland eieren voor ons geld te kiezen, en gewoon allemaal met pen en papier te gaan stemmen. Een andere optie is om volop in te zetten op veiligere technologie. Stemmen via blockchain? Het Russische cybersecuritybedrijf Kaspersky stelde recentelijk bijvoorbeeld Polys voor, 'de missing link om een effectief en veilig online voting systeem te creëren', een blockchainoplossing. Maar ja, welk bedrijf werd er nu juist van beschuldigd door de Amerikaanse en Nederlandse regering samen te werken met de Russische inlichtingendiensten? Inderdaad, Kaspersky.

Technologie alleen is nooit een vervanger voor vertrouwen van mensen in hun democratie.

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (nummer 8, 2018). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan hier voor de inhoudsopgave.

Reactie toevoegen
2
Reacties
Kerling 06 september 2018 22:25

Als mede partij genoot en blockchain governance expert, wil ik hier toch even kort op reageren. Ten eerst, goed stuk. Toch heb ik een paar kleine opmerkingen.

Het klopt dat techniek, zeker in het geval van verkiezingen, een grote impact kan hebben. En hoewel we hard bezig zijn democratie te verbeteren en te digitaliseren is het heel goed te beseffen hoe makkelijk de kiezer via de sociale media te beïnvloeden is.

Dat betekend niet dat technologie per definitie zorgt voor slechter vertrouwen. Integendeel, blockchain kan een succesvol vertrouwens mechanisme zijn, mits goed gevormd en geïmplementeerd. En daar gaat het meestal fout, de techniek zelf is niet de oplossing, maar hoe je hem gebruikt. En dit zie je overal terug, van blockchain tot alles met het woord nucleair. Men is bang voor de techniek, men legt het vertrouwen in de techniek. En dat terwijl het succes van de oplossing, en de impact van het falen, altijd ligt in de implementatie. En in hoever daar men de kantjes ervanaf gelopen hebben.

Blockchain voor verkiezingen is overigens een zeer slecht plan, en ik geef er met alle plezier een college over waarom dat precies is.

TLDR: het probleem en de oplossing zijn nooit 'de techniek', maar zitten erin hoe we de techniek gebruiken.

Bert Noorman 06 september 2018 12:35

Ondersteunen ja, vervangen nee.
Je kunt technologie niet aanspreken op betrouwbaarheid / verantwoordelijkheid, alleen de mensen achter de technologie (de toepassing). Maar het moet dan duidelijk zijn om wie het gaat en je moet ze kunnen aanspreken op hun verantwoordelijkheid.