Loopbaan

Carriere

‘We gaan onvoldoende voor kwaliteit in ons vakgebied’

17 november 2011

Hoe is het dit studiejaar gesteld met het animo voor een IT-studie?
“In de afgelopen jaren hebben we een sterke daling van de studentenaantallen gezien, maar de instroom gaat gelukkig weer omhoog. Een aanwijsbare reden heb ik niet. Op een gegeven moment ben je zo ver gezakt, dat je alleen nog maar terug omhoog kunt. Het herstel is zeker nog niet voldoende. Ooit was Business & ICT, of hoe het toen ook mocht heten, de grootste richting binnen de bedrijfseconomie. Die tijd komt nooit meer terug. Aan de faculteit waar ik voor werk studeren zesduizend studenten, waarvan het aantal masterstudenten Business & ICT de afgelopen jaren tussen de vijftien en dertig schommelde.

Hoe komt het dat nog maar weinig jongeren dromen van een carrière in de ICT?
“Mijn generatie is destijds in dit vakgebied gestapt omdat het nieuw en spannend was. Maar het nieuwe is er inmiddels vanaf. Dat geldt nu bijvoorbeeld voor de Life Sciences-opleidingen, die dan ook heel veel studenten trekken.

Een ander probleem is dat de ICT-branche zichzelf zo leuk vindt en denkt ‘als we dat maar hard genoeg roepen, dan vinden anderen ook dat we leuk zijn’. Maar dat werkt niet meer, anno 2011. Mensen prikken zo door dat ‘wij van wc-eend adviseren wc-eend’-gedoe.

De universiteit van Tilburg heeft onderzoek gedaan naar de perceptie van ons vak onder middelbare scholieren en die stelden dat er alleen maar nerds werken. Je hebt volgens hen alleen met IT’ers te maken als er problemen zijn met je computer en daarna zie je ze weer nauwelijks. Ook sommige van mijn studenten hebben nog altijd een negatief beeld van ICT. Pas kwam er één naar mij toe: ‘Egon, kan dat woordje ICT niet uit de naam van de opleiding? Door dat woordje krijg ik allemaal negatieve reacties in de kroeg!’. En daar raak je de kern van dit probleem.”

Dat imagoprobleem is hardnekkig. Hoe komt het vakgebied daar ooit nog vanaf?
“Ik denk dat we er heel goed wat aan kunnen doen. We moeten met z’n allen gaan communiceren dat we voor kwaliteit gaan. En het niet alleen zeggen, maar ook doen. We maken het vakgebied nu niet aantrekkelijk genoeg. En er zijn te weinig aantrekkelijke rolmodellen. Het enige wat mensen naar hun hoofd krijgen is: IT-banen verplaatst naar India’, ‘ontslagen bij Tomtom’, ‘KPN haalt Getronics van de markt’. De nadruk zou veel meer moeten liggen op de inhoud van ons vakgebied. Het is interessant, dynamisch en afwisselend werk, waarbij je voortdurend bij moet blijven met nieuwe ontwikkelingen. Je moet een aantal dingen heel goed kunnen, zoals denken in termen van businessmodellen van de klant en procesoptimalisaties en architectuur. Dat is zeker niet gemakkelijk, maar we hebben ook een heel erg moeilijk vakgebied. Daan Rijsenbrij zei ooit dat ons vakgebied het moeilijkste vakgebied is, zelfs moeilijker dan de theoretische natuurkunde. En hij kon het weten, want hij was natuurkundige.

Dit vraagt om slimme mensen. Die boodschap wordt nooit verkondigd. Nu wordt het vaak vooral op de arbeidsvoorwaardelijke kant gegooid. Zo van: ‘Kom bij ons werken, want dan krijg je een mooie leasewagen’, of ‘Bij ons verdien je 3 euro meer per uur’. Dat klinkt heel naar. En zo trek je bovendien de verkeerde mensen aan.”

Maar als je gaat voor kwaliteit, moet je mensen daarvoor toch belonen?
“Ik zie op dit moment geen verschil tussen de reacties van werkgevers op onze Business & ICT-studenten, die met een heel uitgebalanceerd onderwijsprogramma de arbeidsmarkt op gaan en onze international business-studenten, die nagenoeg geen Business & ICT-kennis hebben. Ook andere pas afgestudeerde informatici bouwen geen betere carrière op en ontvangen geen hogere salarissen dan studenten die afkomstig zijn van andere opleidingen. Integendeel: generalisten hebben doorgaans een betere loopbaan dan IT’ers die speciaal zijn opgeleid voor een carrière in de IT. En dat is jammer, want studenten zijn erg gevoelig voor hun toekomstperspectief.

Als je dit probleem wilt tackelen, zullen de lonen omhoog moeten. Dat hoeft niet eens zo veel te zijn. Als het maar opvalt in de statistieken.”

Het lijkt er niet op dat de IT-arbeidsmarkt binnen afzienbare tijd heel sterk aantrekt. Hoe denkt u dat de werkgelegenheid zich op de middellange termijn gaat ­ontwikkelen?
“Iedereen staart zich blind op oude ICT’ers die gaan uitstromen. Maar we zitten in een hele andere economie. Het werk verandert en ICT schiet ook over de grens heen. Het is dus maar de vraag hoeveel van de vervangingsvraag hier in Nederland landt. Zeker niet 100 procent. Binnen mijn vakgroep zijn vrijwel alle vacatures vervuld door – overigens uitstekende – buitenlanders.

Daarnaast verwacht ik dat het nog wel even duurt voordat de uitbreidingsvraag op gang komt. Verschuivingen in de economie gaan altijd gepaard met een enorme hoeveelheid frictie. De inefficiënties moeten eruit en dat kost tijd.”

Wat zijn de sterktes van Nederland op IT-gebied?
“Het onderwijs in Nederland is erg goed. Onze studenten die in het buitenland gaan studeren, doen het heel erg goed. Ze kunnen het niveau doorgaans moeiteloos aan. We hoeven ons nergens voor te schamen. Daarnaast hebben we een gunstig vestigingsklimaat, een goede infrastructuur, passen we ons gemakkelijk aan andere culturen aan en hebben we een aantal IT-spelers van formaat.

Ik zie vooral veel potentie voor brug- en schakelfuncties. En er zijn ook een aantal zaken die we beter niet (meer) kunnen doen: grootschalige programmeerklussen, het ontwikkelen van applicaties. Voor zulk soort werk zijn we te duur geworden, die kunnen beter naar lagelonenlanden. Nederland heeft sowieso niet zo veel potentie als India. Dat land heeft goed ingezien dat de focus op IT de kans is om aansluiting te vinden bij de wereldeconomie. Dat hele land, of eigenlijk die hele regio zegt: dit is onze trein en we springen er met z’n allen op. Die instelling hebben wij totaal niet.”

De laatste tijd is er veel te doen over de kloof tussen opleidingen en praktijk. De kritiek op IT-opleidingen is soms niet mals. Terecht?
“Ik zal niet beweren dat we het allemaal perfect doen, maar in mijn ogen is die kritiek lang niet altijd terecht. We doen wat we kunnen, in een snel veranderend vakgebied, waarbij de eisen die gesteld worden aan onze studenten continu veranderen. Dat valt niet altijd mee. Er wordt flink bezuinigd op onderwijs. Onze faculteit moet het bijvoorbeeld doen met 10 procent minder budget. Als de geldstroom afneemt en de studentenaantallen dalen, dan heeft dat tot gevolg dat wij minder vakken kunnen geven, waardoor studenten algemener worden opgeleid. Dat zie je op alle universiteiten gebeuren; welke universiteiten hebben nu bijvoorbeeld nog een bacheloropleiding gericht op Informatie Systemen? Dat aantal is in korte tijd gehalveerd.

Verder vind ik dat werkgevers ook wel wat meer de hand in eigen boezem kunnen steken. Er zijn nauwelijks IT-bedrijven met een goed HR-beleid. Zo wordt er nauwelijks aan Management Development (MD) gedaan. Je ziet bijna geen bewust uitgezette carrièrepaden in onze branche, het gaat nog te veel ad hoc. We moeten ons er bewust van worden dat het een moeilijk vakgebied is en dat we heel veel moeten doen aan opleiding. En het moet minder pakketgericht dan nu het geval is. Vaak hebben IT’ers een brede interesse en willen ze zich graag verder ontwikkelen.”

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!