Management

Artificial Intelligence
robotrechter

Voor de robotrechter is het nog veel te vroeg

De menselijke maat is onmisbaar bij rechtspraak.

© Shutterstock Production Perig
17 mei 2022

Met het gebruik van kunstmatige intelligentie in de rechtspraak wordt al volop geëxperimenteerd. AI kan een goede hulp vormen in de rechtspraak. Maar kan een robotrechter de menselijke rechter volledig vervangen? Volgens Ruud Leether is dat zeer twijfelachtig. 

Rechters die alle dagen continu zaken behandelen. Relevante feiten snel en feilloos vaststellen, toepasselijke regelgeving en jurisprudentie in een oogwenk analyseren en, niet gehinderd door enig vooroordeel, foutloos uitspraak doen. Die nooit humeurig, vermoeid of gefrustreerd raken, achterstanden in een mum van tijd hebben weggewerkt en zo efficiënt werken dat de proceskosten snel omlaag kunnen. Kortom, het gedroomde rechtsprekende paradijs binnen handbereik, zij het dat dat niet meer zal worden bevolkt door in toga’s gehulde rechters van vlees en bloed, maar door kunstmatige intelligentie (AI).   

Diverse overheidsbesluiten zoals die inzake belastingen, kinderbijslag, verkeersboetes, bijstand en studiefinanciering, worden inmiddels al geautomatiseerd genomen en ook binnen de Rechtspraak staat meer automatisering hoog op de agenda. Niet verwonderlijk want voordat recht kan worden gesproken moet veel informatie worden verwerkt. De instroom van zaken is bovendien hoog, wacht- en behandeltijden zijn vaak lang terwijl het de Rechtspraak structureel ontbreekt aan middelen om de capaciteit snel te vergroten.

Een verre toekomst?

Dat ook binnen de Rechtspraak serieus wordt nagedacht over meer automatisering met inbegrip van toepassingen die gebruik maken van AI, kort gezegd systemen die menselijke intelligentie nabootsen om taken uit te voeren en die zichzelf kunnen verbeteren met behulp van door henzelf vergaarde informatie, is dan ook begrijpelijk.

Het idee van een al dan niet deels geautomatiseerde rechtspraak is trouwens niet nieuw. Al in 2018 pleitte mr F.C. Bakker, toenmalig voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak, voor een “in hoge mate geautomatiseerde afdoening van zaken die zich daarvoor lenen, zodat meer tijd over blijft voor zaken die ertoe doen”. Bakker maakte zich vooral zorgen over de afnemende toegankelijkheid van de rechtspraak met name voor zaken waarin een rechterlijke beslissing weinig anders dan een routinematige handeling is en burgers snel, efficiënt en goedkoop geholpen willen worden. Of ook partijen bij een keuze voor geautomatiseerde zaakafdoening betrokken zouden moeten worden en op basis van welke criteria (bijvoorbeeld alleen bij duidelijke feiten, zonder kwalificatieproblemen en geen tegenspraak) die zou kunnen worden gemaakt, liet hij in het midden.

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!