Loopbaan

Carriere
Vrouwen

Toolbox kan helpen vrouwen te behouden voor de ICT

Instrumenten om ICT aantrekkelijker te maken - óók voor mannen

25 juni 2020

Instrumenten om ICT aantrekkelijker te maken - óók voor mannen

De ICT-branche wordt gehinderd door grote personeelstekorten en werkt hard aan het terugdringen hiervan. Vrouwen zijn daarbij een belangrijke doelgroep. De inspanningen om vrouwen enthousiast te maken voor de ICT lijken effect te hebben: steeds meer vrouwen kiezen voor een ICT-opleiding en het percentage vrouwen onder de medewerkers van ICT-bedrijven neemt toe. Het aantal vrouwen dat de ICT weer verlaat is echter ook groot en dat kan de branche zich gezien de personeelstekorten eigenlijk niet permitteren. Sjiera de Vries, Symen van der Zee, Aagje Voordouw, Caroline Oosterkamp, Inge Strijker, Monique Rouweler hebben goede hoop dat de Toolbox gender include IT, hier tegen helpt.

De ‘Toolbox gender include IT’ biedt ICT-bedrijven en -opleidingen die de uitstroom van vrouwen willen tegengaan praktische instrumenten waarmee ze meteen aan de slag kunnen. Bijkomend voordeel: het inzetten van de instrumenten maakt de ICT niet alleen voor vrouwen maar ook voor veel mannen een aantrekkelijkere werkplek.

Waarom aandacht voor vrouwen in de ICT?

Dat de ICT kampt met een gebrek aan personeel staat buiten kijf. Ruim 40% van de werkgevers in de branche geeft aan dat de zakelijke activiteiten belemmerd worden door personeelstekorten. Om daar iets aan te doen is het belangrijk om te zorgen voor voldoende instroom. Minstens zo belangrijk is het om ervoor te zorgen dat de mensen die voor de branche kiezen daar ook blijven en dat hun capaciteiten zo goed mogelijk worden benut. Dat geldt voor álle medewerkers, maar omdat vrouwen in deze branche in de minderheid zijn, is extra aandacht nodig voor deze groep. Het bestaande beleid in de branche is voor hen vaak minder passend: het is toegesneden op de ‘gemiddelde medewerker’, en dus op mannen. Meer aandacht voor de wensen en behoeften van vrouwen, of nog beter voor de verschillen in de wensen en behoeften van alle medewerkers, leidt tot minder uitstroom, het beter benutten van het potentieel van medewerkers en meer plezier in het werk. Dat alles maakt het werk aantrekkelijker, en dat helpt weer bij de werving van nieuwe medewerkers.

Aandacht voor het behouden van vrouwen voor de ICT is niet alleen belangrijk wegens de personeelskrapte. Meer diversiteit in het personeelsbestand zorgt ook voor een breder perspectief, en dat maakt teams innovatiever en voorkomt fouten door een tunnelvisie. En gezien het belang van ICT in ons dagelijks leven, is het belangrijk dat ook vrouwen invloed hebben op de totstandkoming ervan, zodat de producten ook zijn toegesneden op wat zij belangrijk vinden. Er is dus niet alleen een bedrijfsbelang maar ook een maatschappelijk belang om te werken aan meer vrouwen in de ICT.

Waarom verlaten vrouwen de ICT?

Mannen en vrouwen verschillen in hun wensen en behoeften ten aanzien van hun werkplek. Maar ook binnen de groepen zijn de verschillen groot: iedereen is anders. Het is daarom de kunst om een bedrijf zo in te richten dat wordt aangesloten bij de wensen en behoeften van een zo groot mogelijke groep mensen. Kennis over waarom mensen uitstromen is daarbij belangrijk. Op basis van literatuuronderzoek en vele gesprekken met mensen uit de beroepspraktijk weten we dat in ieder geval vier factoren een belangrijke rol spelen bij de uitstroom van vrouwen.

De eerste factor is de beeldvorming over vrouwen en ICT. ICT wordt vooral geassocieerd met mannen, waardoor de kwaliteiten van vrouwen op dit vlak vaak niet herkend worden. Als ze wel herkend worden, wekken ze regelmatig verbazing op (‘wat knap, voor een vrouw’). Hierdoor moeten vrouwen in deze branche zich extra bewijzen, krijgen ze minder uitdagende taken en worden ze niet aangemoedigd om zich te ontwikkelen. Dit alles gebeurt overigens veelal onbewust. We zijn ons nauwelijks bewust van onze beelden over mensen en de invloed die die beelden hebben op ons gedrag. Dat maakt het ook extra lastig om het mechanisme te bespreken: we hebben dan al snel het gevoel dat we worden beschuldigd van discriminatie terwijl we ons van geen kwaad bewust zijn. In de toolbox wordt beschreven hoe dergelijke ‘genderbias’ kan worden aangepakt, onder andere door het organiseren van een gendertraining.

De tweede factor die samenhangt met uitstroom is dat veel vrouwen het gevoel hebben er niet bij te horen in de ICT. Dat heeft te maken met de beeldvorming, zoals hierboven benoemd, maar ook met de omgangsvormen in de branche: het aantal incidenten van ongewenste omgangsvormen ligt in de ICT duidelijk boven het landelijk gemiddelde over de branches heen. In de toolbox staan onder andere aanbevelingen over hoe dit thema in gesprekken aan de orde kan worden gesteld.

De derde factor die een rol speelt bij uitstroom van vrouwen is een beperkt gevoel van professioneel zelfvertrouwen. Onder andere doordat in de beeldvorming vrouwen niet meteen aan ICT worden gekoppeld, twijfelen vrouwen vaker over hun eigen competenties op dat gebied. Dat wordt versterkt doordat ze, wederom door de beeldvorming, veelal maar beperkt de kans krijgen om te laten zien wat ze kunnen. De twijfel over het eigen kunnen kan leiden tot uitstroom. In de toolbox wordt beschreven hoe het professioneel zelfvertrouwen van medewerkers kan worden bevorderd.

Ten vierde speelt de werk-privébalans een rol. In de ICT is het niet erg gebruikelijk om in deeltijd te werken. Er is hieraan echter wel behoefte, zeker bij medewerkers (vrouwen én mannen) die hun werk combineren met zorgtaken. In de toolbox zit onder andere een voorbeeld van hoe je dit soort zaken kunt bespreken tijdens functionerings- en beoordelingsgesprekken, om zo samen tot een oplossing te komen.

In de bespreking van de vier factoren die samenhangen met de uitstroom van vrouwen uit de ICT, hebben we steeds voorbeelden gebruikt van hoe ze werken in bedrijven. Maar ook tijdens de ICT-opleiding kunnen deze factoren een rol spelen en is aandacht nodig voor de positie van vrouwen. Er is daarom naast een toolbox voor bedrijven ook een toolbox voor ICT-opleidingen.

Samenwerking onderzoekers, ondernemers en onderwijs

Toen we aankondigden een toolbox te willen maken om de uitstroom van vrouwen uit de ICT tegen te gaan, kregen we veel enthousiaste reacties. Veel bedrijven en opleidingen onderkennen het probleem en wilden graag meehelpen. De toolbox is daardoor een gezamenlijk product geworden van onderzoekers, bedrijven en onderwijs. Het project is gestart met gesprekken met de praktijk over hun behoefte: is de uitstroom van vrouwen echt een probleem, wil men er echt mee aan de slag? Vervolgens zijn we gaan zoeken naar wat bekend is over waarom vrouwen de ICT verlaten, en hebben we bij bedrijven en opleidingen onderzocht wat er voorafgaat aan uitstroom, wat er al gedaan wordt om uitstroom tegen te gaan, en wat daarvan het effect is. We zochten bestaande instrumenten die we hebben aangepast, maakten nieuwe waar die nodig waren, en hebben die instrumenten in de bedrijven en opleidingen in een aantal rondes getest en aangepast. Daarbij hadden we hulp van een adviescommissie bestaande uit mensen uit bedrijven en onderwijsinstellingen, maar ook van experts op het gebied van gender in organisaties.

Bij het testen bleek dat de toolbox bedrijven goed helpt om inzicht te krijgen in de problematiek, hoe die speelt in de eigen situatie en welke concrete acties mogelijk zijn om tot verandering te komen. De bedrijven noemden bijvoorbeeld het belang van de keuze-instrumenten die hen hielpen bij de keuze van de tools die het beste passen bij hun situatie, en de achtergrondinformatie die ze vonden in de whitepaper en de factsheet. Ook was men blij dat de toolbox niet alleen concrete suggesties geeft voor hoe te handelen, maar ook ruimte laat om de activiteiten aan te passen aan de specifieke situatie in het eigen bedrijf. Zo is het mogelijk om bijvoorbeeld klein te beginnen met het inzetten van één tool, daar, in scrumtermen, een sprint van te maken, en dan door te gaan naar een volgende stap. Overigens merkten we ook dat veel bedrijven het, ondanks hun aanvankelijke enthousiasme, moeilijk vonden om daadwerkelijk met de toolbox aan de slag te gaan. Want hoe maak je hiervoor tijd vrij als iedereen het druk heeft?

Hoe verder?

Met de toolbox kunnen ICT-bedrijven en -opleidingen werken aan het terugdringen van de uitstroom van vrouwen. Zo werken ze meteen ook aan het aantrekkelijker en meer inclusief maken van de ICT-branche. Graag werken we samen met de branche verder aan het uitbreiden en verbeteren van de toolbox. We roepen bedrijven en opleidingen die de toolbox gebruiken dan ook op om hun ervaring met ons te delen.

 

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (juni nummer 2020). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan hier voor de inhoudsopgave.

Lees meer over Loopbaan OP AG Intelligence
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.