Strijd tussen palmtop en slimme telefoon

4 november 1999
Het gevecht om de markt voor palmtops – de optelsom van telefoon, fax,
e-mail en zakagenda – is
in alle hevigheid losgebarsten. De grote vraag is welke technologie de markt zal beheersen nu functies van elektronische agenda’s in mobiele telefoons worden verenigd.

Jan Libbenga
Opmerkelijk nieuws van 3Com en Psion. Beide bedrijven maakten bekend dat ze hun krachten willen bundelen in Symbian, het samenwerkingsverband van Nokia, Motorola, Ericsson, Psion en Matsushita. Dit conglomeraat ontwikkelt software voor de volgende generatie slimme telefoons. 3Com is het moederbedrijf van Palm Computing, de fabrikant van de succesvolste palmtop van dit moment, de Palm Pilot. Nokia zal in elk geval een mobiele telefoon ontwikkelen waarin de functies van Palm OS en de software van Symbian (Epoc) worden gecombineerd.
De mobiele telefoon, die in 2001 in de Verenigde Staten zal worden uitgebracht, zal net als de Palm Pilot met de pen worden bediend. De samenwerking, hoewel nog weinig concreet, betekent een zoveelste tegenslag voor Microsoft, die had verwacht met het besturingssysteem Windows CE de markt voor palmtops en slimme telefoons te veroveren. Tot dusverre is dat niet gelukt. Van de Palm Pilot zijn inmiddels wereldwijd 4 miljoen exemplaren verkocht en dat aantal zal alleen maar toenemen nu steeds meer bedrijven het Palm OS licenseren voor eigen producten.
Qualcomm heeft als eerste een mobiele telefoon met het Palm OS uitgebracht en het Amerikaanse Handspring heeft recentelijk een Palm-variant ontwikkeld onder de naam Visor. Ook Psion heeft een dezer dagen de aanval op Windows CE geopend met twee geheel nieuwe Epoc-palmtops: de zakagenda Revo en het mini-notebook Series 7. De achterstand die Microsoft heeft op zijn rivalen, lijkt daarmee alleen maar groter geworden. Sterker nog: bedrijven die Windows CE eerder ondersteunden, haken stuk voor stuk weer af.

Philips kondigde een dezer dagen aan dat het zal stoppen met de productie van handpalmcomputers Nino en Velo. Volgens eigen zeggen omdat de markt voor deze apparaatjes minder hard is gegroeid dan was voorspeld, maar vooral omdat het bedrijf zich wil concentreren op telefoons waarin dezelfde functies zullen worden opgenomen. Daarmee adopteert het bedrijf zo goed als zeker de besturingssoftware van Symbian, omdat veel fabrikanten van mobiele telefoons daar al voor hebben gekozen.
Palm en Psion waren tot voor kort nog elkaars concurrenten op de Europese markt, ook al werken ze ieder vanuit een andere strategie. Psion levert reguliere elektronische zakagenda’s met pen en toetsenbord, Palm Computing grossiert in palmtops die hoofdzakelijk met de pen moeten worden bediend. Ondanks handschriftherkenning en virtueel toetsenbord blijft het invoeren van tekst op een Palm Pilot buitengewoon lastig. De zakagenda’s van Psion zijn dan ook veel meer bedoeld om gegevens in te voeren en te bewerken, terwijl de Palm Pilot is ontwikkeld om gegevens te raadplegen.
Windows CE van Microsoft wordt voor een grote variëteit aan palmtops gebruikt en is meer geschikt voor gebruikers die zijn gewend met Windows-applicaties te werken. Alle genoemde producten zijn overigens in staat om – al dan niet via een houder of een infrarood verbinding – gegevens uit te wisselen met software op een PC of Macintosh.
Het heeft enige tijd geduurd voordat de consument er brood in zag. Apple nam begin jaren negentig het voortouw met de Newton, een elektronische zakagenda die met de pen moest worden bediend en handschrift herkende. Ook andere bedrijven brachten zogenoemde Personal Digital Assistants (PDA’s) op de markt, maar de belangstelling ervoor viel tegen. Niet alleen waren de eerste palmtops te groot voor vest- of broekzak, ze bleken ook nogal wat gebreken te vertonen. De conclusie van analisten was dan ook dat PDA’s nog niet rijp waren voor de markt.

Ook Jeff Hawkins vond dat de fabrikanten met hun producten veel te hoog hadden gegrepen. De Amerikaan had biologie aan de Universiteit van Berkeley gestudeerd en was via chipfabrikant Intel bij het bedrijfje Grid terechtgekomen, waar hij de techniek voor handschriftherkenning verbeterde. Ook bedacht hij een manier om gegevens tussen PDA’s en PC’s te synchroniseren. Daarmee was de basis gelegd voor het bedrijfje Palm Computing, dat in 1996 de eerste Palm Pilot op de markt bracht. Dat eerste model kon eigenlijk niet eens zo heel veel, behalve probleemloos geschreven notities combineren met een agenda en adressenlijst. Maar juist die eenvoud bleek door consumenten op prijs te worden gesteld, evenals de lage prijs. De eerste Palm Pilot kostte omgerekend nog geen 600 gulden.
„De reden dat de Palm Pilot zo’n succes is geworden is omdat Jeff met beide benen op de grond is blijven staan”, zegt Rob Haitani, die productmanager was bij Palm Computing en nu weer voor Hawkins werkt als product manager van Handspring. Inmiddels heeft de Palm Pilot zich van een veredelde zakagenda ontwikkeld tot een geavanceerd communicatiemiddel. De in 1998 geïntroduceerde Palm III kan via het GSM netwerk E-mail versturen en ontvangen. Onlangs werd de Palm VII gelanceerd, die in de VS is gekoppeld aan het datanetwerk Mobitex.

Sinds de introductie van de eerste Palm Pilot is het met Palm Computing zeer snel gegaan. Al in 1995 kwam het bedrijf in handen van modemfabrikant US Robotics, die op zijn beurt door het netwerkbedrijf 3Com werd overgenomen. Het samengaan van beide bedrijven in 1997 werd in eerste instantie door beleggers genadeloos afgestraft. Die begrepen niet waarom een succesvol bedrijf met een omzet van zes miljard dollar zo nodig in zee moest met een fabrikant van modems. Maar 3Com-topman Eric Benhamou heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij met de acquisitie van US Robotics vooral Palm Computing op het oog had. Elke keer als gebruikers de Palm Pilot uit de vestzak halen, krijgen ze het 3Com logo onder ogen. Betere reclame kan het bedrijf zich nauwelijks wensen.
Palm Computing is zich de laatste jaren meer gaan richten op de zakelijke markt en dat is aan de prijs van de nieuwste modellen goed te merken. Die is ondanks dreigende concurrentie van Windows CE sterk gestegen. Diverse fabrikanten hebben dan ook geprobeerd om het succes van de Palm te evenaren door zogenoemde Palm Killers te ontwikkelen, tot nu toe echter zonder veel succes.
Vooral voor de eerste modellen van Windows CE-palmtops bleek nauwelijks belangstelling te bestaan. Gebruikers vonden de schermpjes te klein, het geheugen onvoldoende en de prestaties onder de maat. Met Windows CE 2.0 zijn de meeste onvolkomenheden inmiddels gecorrigeerd, maar veel gebruikers willen toch liever wachten op het reeds lang geleden aangekondigde besturingssysteem Windows CE 3.0. De huidige Windows CE modellen worden wel steeds goedkoper. Compaq heeft recentelijk de Palm kloon Aero 1530 op de markt gebracht, die slechts 299 dollar kost.
Veel fabrikanten lijken Windows CE te willen gebruiken voor grotere mini-notebooks die vanwege heroplaadbare batterijen langer meegaan. Het probleem is dat deze apparaten moeten concurreren met de draagbare subnotebooks die behalve kleiner ook steeds goedkoper worden. Gebruikers willen of een snel opstartende handheld of een mini-notebook met een volwaardig besturingssysteem zoals Windows 98, maar iets er tussenin lijkt minder populair.

De toekomst van de Palm Pilot is allerminst zeker. Dat lijkt 3Com zich ook te realiseren, want enkele weken geleden werd aangekondigd dat Palm Computing zou worden verzelfstandigd als een beursgenoteerd fonds. Ex-Netscape topman James Barksdale en Gordon Campbell van Techfarm krijgen een zetel in de raad van bestuur. Palm Computing zette in het fiscale jaar 1999 570 miljoen dollar om, ongeveer 10 procent van de omzet van 3Com. Een gezonde basis voor een herstart, zo lijkt het, maar het is de vraag of de onderneming het zal redden zonder visionairs als Jeff Hawkins en Donna Dubisky. Zij verlieten Palm een jaar geleden om het bedrijf Handspring op te zetten. Deze onderneming heeft inmiddels een goedkopere Palm-kloon op de markt gebracht die enkele weken terug was te zien op de vakbeurs Internet World in New York.
De Visor wordt onder licentie van 3Com vervaardigd, maar er zijn belangrijke verschillen met de Palm Pilot. Zo verloopt de synchronisatie met PC’s en Mac OS via een USB-poort en niet via een seriële poort. De meest in het oog lopende innovatie zijn zogenoemde Springboard-geheugenmodules die gebruikers aan hun Visor kunnen koppelen. Anders dan de flitskaarten van Windows CE zijn deze uitbreidingen of cartridges ’hot swappable’; dat wil zeggen dat het apparaat niet opnieuw hoeft te worden gestart om de module te activeren. „Het grote voordeel van de modules is dat je de functionaliteit van de Visor in een oogwenk kunt wijzigen”, aldus Rob Haitani. „Het ene moment is het een Mp3-speler, het andere moment een spelletje.”

Als er een nieuwe technologie op de markt komt, kan de nieuwe functionaliteit heel makkelijk worden toegevoegd, zonder dat het apparaat zelf hoeft te worden aangepast. Handspring levert zijn Visors in iMac-achtige kleuren voorlopig uitsluitend via het Internet. Pas vanaf volgend jaar is de Visor in een beperkte oplage ook in winkels verkrijgbaar. Dan ook zal de Visor in Europa kunnen worden geleverd. Haitani verwacht dat de vraag naar de Visors – de goedkoopste modellen kosten omgerekend 300 gulden – zeer groot zal zijn. Duurdere modellen met kleurenschermen worden voorlopig niet aangeboden.
„Kleurenschermen vergen nog te veel energie”, zegt Haitani. „Maar kleur is uiteraard wel een logische stap.” De geleidelijke introductie van nieuwe mogelijkheden is volgens Haitani ook het grote verschil met Windows CE. „Dat besturingssysteem wordt echt gemaakt vanuit de gedachte: meer is beter. Voor een palmtop gaat dat niet op, omdat je tegen allerlei limieten aanloopt. Als je meer functies toevoegt, wordt het apparaat ingewikkelder en trager. Het is veel handiger om met uitbreidingsmodules telkens een andere functie te activeren.”
Handspring moedigt ontwikkelaars aan zelf geheugenmodules te ontwikkelen. Royalty’s worden daarvoor niet in rekening gebracht, Handspring adviseert de bedrijven zelfs over het gebruikte plastic. Haitani: „Jeff Hawkins zegt dat het succes van de Visor grotendeels wordt bepaald door applicaties van derden.”
Aan het succes van palmtops als de Visor wordt inmiddels niet meer getwijfeld. Marktvorser Dataquest verwacht dat in het jaar 2003 meer dan 21 miljoen exemplaren van deze apparaten zullen zijn verkocht. In 1998 gingen ongeveer 8 miljoen palmtops over de toonbank. Binnen drie jaar zal de markt voor palmtops een omvang van 7,2 miljard dollar moeten hebben bereikt. Toch zou het succes van palmtops zoals we die nu kennen wel eens van korte duur kunnen zijn.

Palmtops krijgen concurrentie van slimme telefoons of smart phones, die agenda-functies koppelen aan communicatiemogelijkheden. Een eerste stap in die richting is al gezet met de introductie van Wap (Wireless Application Protocol), waarmee webpagina’s op kleine beeldschermen kunnen worden weergegeven. Wap-telefoons hebben een iets groter beeldscherm dan reguliere mobiele telefoons en sommige toestellen zoals de Nokia 7i10 beschikken zelfs over een wielmuis waarmee snel door webpagina’s kan worden genavigeerd.
Om het netwerk niet onnodig te belasten, worden omvangrijke audiobestanden en grafische afbeeldingen niet geladen. Sowieso moeten voor Wap-diensten de Internet-pagina’s worden aangepast. Wap-browsers
als die van Phone.com laden pagina’s die zijn geschreven in de markeertaal Wireless Markup Language (WML). Enkele telecomaanbieders hebben Wap-diensten aangekondigd.
KPN Telecom gaat dit jaar nog van start onder de naam M-Info. Gebruikers kunnen dan nieuws raadplegen en beurs- en reisinformatie opvragen. Pas echt interessant worden deze diensten als de capaciteit van het mobiele netwerk wordt uitgebreid, zodat geavanceerde interactieve diensten zoals elektronisch winkelen kunnen worden aangeboden. En wanneer men niet online is, kan het beeldschermpje van de mobiele telefoon worden gebruikt om bijvoorbeeld adressenbestanden te raadplegen of aantekeningen te maken. Gebruikers hebben dan eigenlijk geen aparte zakagenda meer nodig.
Palm Computing ziet die bui al hangen en heeft bij Phone.Com al een Wap-browser besteld, zodat de Palm Pilot straks ook voor dergelijke diensten kan worden gebruikt. Vermoedelijk zal ook Psion zijn producten voor Wap-diensten aanpassen. Het is niet uitgesloten dat de bedrijven straks alleen nog software zullen ontwikkelen voor de grootste fabrikanten van mobiele telefoons of zelf op de telecommarkt zullen stappen.
Softwareleveranciers stappen mogelijk zelf op telecommarkt
 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!