Development

Software-ontwikkeling

‘Overheid moet ICT de maat nemen’

17 oktober 2014

Dat zegt voorzitter Ton Elias van de parlementaire onderzoekscommissie ICT op de vraag hoe hij de confrontatie met de ICT-wereld heeft ervaren. Het heeft hem ook erg verbaasd, dat mensen die houding aannamen tegenover een Kamercommissie die met een professioneel apparaat onderzoek voerde.

De commissie heeft haar lijvige rapport samengevat in 34 aanbevelingen. Vijf van die aanbevelingen hebben direct betrekking op een strakkere omgang met ICT-leveranciers. Want hoewel de overheid de hand zeker in eigen boezem moet steken, treft ICT-bedrijven ‘een stevig verwijt’, aldus Elias. “Er zijn bedrijven die de overheid hebben gewaarschuwd. Maar er zijn er ook die dat niet hebben gedaan, en laag inschrijven op een aanbesteding om in een latere fase van het project meerwerk in rekening te brengen.”

Concreet doet de commissie in dit verband de volgende aanbevelingen:

  • Er dient een gedragscode voor ICT-leveranciers te komen met een bijbehorende zorgplicht voor de opdrachtnemers. Tegen bedrijven die de gedragscode niet nakomen, moeten sancties worden genomen.
  • Resultaten uit het verleden worden voortaan meegewogen in de beoordeling van aanbiedingen. “En het zou ook helemaal niet verkeerd zijn als binnen de overheid ervaringsfeiten worden vastgelegd en gedeeld over welke leveranciers wel, en welke niet goed presteren”, voegt Elias daaraan toe.
  • In contracten staan altijd ontsnappingsclausules en wijzigingsprocedures.
  • Rechtszaken worden bij wanprestatie normaal; en gedurende het project blijft het contract op tafel om te kunnen controleren of afspraken nagekomen worden.
  • Het gebruik van uurtarieven wordt zo veel mogelijk vermeden, en meerwerk voorkomen. Als dat niet te vermijden is, moet op basis van resultaatverplichting gecontracteerd worden, en niet op basis van inspanningsverplichting.

Onafhankelijke toetsing

De belangrijkste aanbeveling is echter om een tijdelijke ICT-autoriteit in te stellen. De commissie noemt die het Bureau ICT-toetsing. BIT zou de komende vijf jaar – of zoveel langer als nodig is – de go/no go-beslissing moeten nemen over overheidsprojecten van meer dan 5 miljoen euro met een ICT-component. Zo nodig kan BIT ook tijdens de looptijd toetsen of het project nog steeds aan de regels voldoet en het desnoods stopzetten, en BIT kan ook op verzoek van de Kamer in actie komen bij kleinere projecten. Dat zal niet alleen het projectmanagement op een hoger plan brengen, maar ook voor een cultuuromslag bij de overheid zorgen.

Vanuit de ICT-sector bereiken Elias nu al eerste reacties dat BIT niet gaat werken. “Mensen die dat roepen, begrijpen minder goed hoe politieke processen werken. Als BIT een project afkeurt omdat daar onvoldoende over is nagedacht, de starttoets niet op orde is of de projectbeginselen niet naar behoren zijn ingevuld, levert dat een departement enorm veel gezichtsverlies op, daar gaat een enorme voorbeeldwerking van uit. Het zou naïef zijn om te veronderstellen dat dat niet zo zou zijn. Van de oordelen van BIT gaat ongetwijfeld een reinigende werking uit.”

Hoger loon voor ICT-experts

Instelling van BIT zal geen einde maken aan het geconstateerde probleem dat de overheid te weinig ICT’ers weet aan te trekken. De commissie is voorbeelden van projecten tegengekomen waarbij het projectmanagement gevoerd wordt door een kleine groep externen die, met aanvulling van hooguit één of twee ambtenaren, een grote groep externen aanstuurt. Een ongewenste situatie, waar zo snel mogelijk een einde aan moet komen. Om dat te veranderen zal de overheid moeten concurreren met het bedrijfsleven om expertise die schaars is. De commissie adviseert flexibel om te gaan met het beloningsgebouw van de overheid om daarbij een beter uitgangspunt te krijgen. “Daarbij moet je denken aan het twee of drie klassen hoger inschalen van zo’n expert. De commissie heeft niet gepleit voor beloningen die de Balkenende-norm te boven gaan.”

Wat Elias betreft moet de behandeling van het rapport van de commissie door de Tweede Kamer een eind maken aan meer dan tien jaar discussie over de ICT-problemen van de rijksoverheid. “We moeten nu knopen doorhakken. Als we dat niet doen, moet over drie of vier jaar niemand gaan zeuren dat er weer projecten uit de hand lopen. De commissie heeft een heldere lijn uitgezet, onze aanbevelingen zijn vrij concreet, vrij praktisch. Als we het zo niet doen, weer ik niet hoe we het wel willen oplossen. Als we het nu niet regelen, hebben we het niet wíllen regelen.”

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Laat de klantenservice je terugbellen!