Ondertussen op de arbeidsmarkt

16 maart 2000
Er lijkt een nieuwe golf ’creatieve’ wervingsmethoden op te komen, ingezet door IT-bedrijven die niet de aantallen mensen kunnen binnenhalen die ze zouden willen. De Tas Groep deed na de succesvolle acties in de VW en Audi-toonzalen een nieuwe poging in het Big Brother-huis. Detacheerder Pecoma probeert zich via de stoelen van kappers in de kijker te spelen. De druk op de arbeidsmarkt is nog altijd groot. Maar er gloort hoop.
Er komen positieve signalen van het IT-arbeidsmarktfront: het aantal openstaande vacatures daalt en het aantal IT-studenten neemt toe. In 1999 was de groei van studenten aan HBO-instellingen zelfs ’explosief’ en ook de Informatica-opleidingen profiteerden ervan. Ondanks deze mooie ontwikkeling in de belangstelling van studenten voor het hoger onderwijs, sloot de helft van de hogescholen het vorige boekjaar af met rode cijfers.
Het verschil tussen de aantallen mensen die jaarlijks de IT-arbeidsmarkt op komen en het grote aantal mensen dat in de IT nodig is, is nog altijd erg groot. Maar ook op dit punt is beweging waar te nemen. Eind februari zijn de voorstellen ingediend voor de projecten die zijn voortgekomen uit het rapport van de Task force ’Werken aan ICT’, onder leiding van Ton Risseeuw. Doel van de elf projecten is een structurele bijdrage te leveren aan de vergroting van de instroom van arbeidskrachten op de IT-arbeidsmarkt.
Niet alle projecten zijn in de voorfase even soepel verlopen en voortvarend opgepakt, maar er gebeurt tenminste iets. Enkele projecten lopen zo goed dat ze nauwelijks kunnen wachten tot de financiering rond komt. De projectvoorstellen moeten eerst op het coördinerende ministerie van Economische Zaken worden goedgekeurd, voor de minister met de plannen naar de Tweede Kamer kan. Dan zal er naar verwachting moeten worden gewacht op de behandeling van de voorstellen tijdens het debat over de Voorjaarsnota. Pas dan is er duidelijkheid over het geld.

Zelfvertrouwen
Minister Annemarie Jorritsma van Economische Zaken klaagde enkele maanden geleden nog in deze krant over de slecht georganiseerde IT-sector, waarmee maar moeilijk te praten viel. Nu lijkt de sector zijn zelfvertrouwen te hebben teruggevonden, nadat Risseeuws taakgroep de koers uitzette. Het is te vroeg om te concluderen dat de IT-branche zich heeft losgemaakt van de eindeloze en tot niets leidende praatsessies. Toch wordt er nu op de poorten van het ministerie gebonsd: er moet haast worden gemaakt, want het momentum mag niet verloren gaan.
Dat het nog steeds hard nodig is actie te ondernemen om meer mensen naar de IT te lokken blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Op elke 1000 IT-banen, staan er 79 vacatures open. Daarmee is de druk in de ICT het hoogste van alle sectoren, hoewel de krapte overal voelbaar is.
Verder voorspelt het CBS dat het jaar 2000 een piekjaar wordt als het om de investeringen van het bedrijfsleven gaat. In de prognose van het CBS zullen de investeringen dit jaar toenemen met 15 procent en op 18 miljard gulden uitkomen, vergelijkbaar met het recordniveau van 1997. Ondernemers noemen technische ontwikkelingen als één van de belangrijkste motivaties voor het investeringsbeleid. De bedrijven zullen volgens het CBS 20 procent van het investeringsbudget steken
in automatisering en mechanisering, tegen 29 procent vervanging. De vraag naar IT-personeel zal groot blijven, zo veel is duidelijk.
Voor zowel de penibele financiële situatie in het Hoger Beroeps Onderwijs enerzijds en de financiering van de taakgroepprojecten anderzijds zal de overheid over de brug moeten komen. Het kabinet wil immers graag de kenniseconomie stimuleren en tot de voorhoede van Europese landen op de elektronische snelweg behoren. Het geld is er nu het kabinet 11 miljard gulden extra heeft te verdelen.
Het is overigens de bedoeling dat de kosten voor de uitvoering van de taakgroepprojecten door overheid en bedrijfsleven gezamenlijk worden gedragen. Het is immers voor een belangrijk deel het probleem van de ondernemingen zelf. De projectleiders beweren tevreden dat de betrokkenheid en de bereidheid geld in de taakgroepprojecten te steken bij bedrijven groot zijn.
Het vergroten van de instroom op de IT-arbeidsmarkt is één ding, het vasthouden van personeel is een tweede. De jaren van krapte op de IT-arbeidsmarkt hebben de verhoudingen tussen werkgevers en werknemers op een fundamenteel niveau meer gelijkgetrokken. Het is een tweerichtingenmarkt geworden. Dat is af te lezen van de inspanningen die werkgevers zich getroosten om zich als ’aantrekkelijke werkgever’ aan de potentiële werknemers te presenteren. Meer en meer werkgevers realiseren zich dat hun aantrekkelijkheid voor een belangrijk deel afhangt van de tevredenheid die ze als werkgever bij de werknemer kunnen bewerkstelligen. En die tevredenheid van werknemers wordt bepaald door een scala aan factoren, waaruit elk personeelslid zijn eigen keuzes
wil maken.
Want werknemers en zeker de hoogopgeleide IT-specialisten worden individueler en veeleisender. Ze willen meer greep op hun loopbaan, willen hun marktwaarde doorlopend verhogen en zichzelf verder ontwikkelen. Maar de moderne werknemer wil meer: een werkelijke bijdrage leveren aan de organisatie waarvoor ze werken, het liefst op verschillende terreinen tegelijk. Hij wil toegang tot beleidsmatige stukken en informatie kunnen aandragen over hoe het beter of anders kan. Hij wil verantwoordelijkheid dragen, serieus worden genomen en zelf na mogen denken. Het is de komende jaren dé uitdaging voor werkgevers hierop in te spelen.

Nieuwe bedreiging
Het zal vooral op het personeelsmanagement aankomen dat, behept met een nogal stroef administratief imago, alle zeilen moet bijzetten om het menselijk kapitaal te vinden en te binden, of beter: permanent te motiveren. Vooral omdat er een nieuwe bedreiging op de arbeidsmarkt is ontstaan: de nieuwe Internet-bedrijven die het talent uit de markt trekken. De ’high potentials’ in de gevestigde industrieën pakken hun biezen en beproeven hun geluk bij ’Internet start-ups’. Tegen die interessante banen, een snelle en spannende wereld en een beursgang in het vooruitzicht, is het lastig concurreren.
De ongekende dynamiek van de arbeidsmarkt vraagt van werkgevers dat ze behendig worden in een nieuw spel. Jonge en wendbare bedrijven pikken de regels van het nieuwe spel sneller en beter op dan de gevestigde orde, wat logisch en verklaarbaar is.
De impact van de ’nieuwe economie’ wordt vaak vergeleken met die van het begin van het industriële tijdperk. Dikwijls volgt op dergelijke vergelijkingen de constatering dat de economische gevolgen van het Internet-tijdperk vele malen groter zullen zijn. De industrialisering maakte slachtoffers onder het feodale systeem dat ten onder ging. De nieuwe tijd zal ook zijn slachtoffers maken. Het bedrijf dat niet wil achterblijven, zal de regels moeten leren en toepassen.

Chris Nap
Automatisering Gids • 17-03-’00
 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Laat de klantenservice je terugbellen!