Development

Software-ontwikkeling

Column: Gedogen

12 december 2014

Als je in Nederland bent zonder wettelijke basis ben je illegaal, het woord zegt het al. Dan moet je weg.

In incidentele, specifieke gevallen ben je illegaal, maar hoef je niet weg.

Als je euthanasie pleegt, ben je strafbaar. Mijn ouders hadden een associatie met euthanasie en crematoria, die ik niet heb meegekregen. In incidentele, specifieke gevallen kun je euthanasie plegen en is de straf nul.

Stelen mag niet. Maar als je een fiets steelt, is de straf nul. Oplichten mag niet. Maar als je levensverzekeringen verkoopt, is de straf nul.

Vrij willekeurige voorbeelden van regels met uitzonderingen, die we in meer of mindere mate gedogen. En bij elk van die voorbeelden hebben we een gevoel. Van: ‘waarom zou dat toch niet mogen’, tot: ‘dat kan toch niet waar zijn’, ‘wat oneerlijk / onethisch / stom’.

Raar verschijnsel, dat gedogen. We spreken met elkaar iets af, maar als we ons er niet aan houden, zien we het door de vingers. Met allerlei excuses en verklaringen, waarom we ons nu niet aan de afspraak houden. Excuses en redenen die we (soms) nog niet kenden toen we de afspraken maakten. Bij spelletjes maken kinderen al gebruik van het veranderen van de regels. Vaak om toch te kunnen winnen. Soms om te laten winnen. Je hebt ook wijze kinderen.

Je kunt je dan afvragen: moeten we nieuwe afspraken maken over uitzonderingen, moeten we oude afspraken schrappen, of moeten we nog iets anders.

In Nederland hebben we in het algemeen de neiging om het eerste doen. We hebben allerlei dingen geregeld en daar bedenken we dan een nadere regeling bij. Of een uitwerking. Of een bijzonder protocol.

Een subsidieregeling blijkt ertoe te leiden dat we waardevolle windmolens verschroten om identieke te plaatsen, waardoor we meer opstrijken. Over groen gesproken. Dan wordt er geroepen om nadere wetgeving. Uitzonderingswetgeving. We gaan daarmee over de rand van gecompliceerd naar complex.

Als software engineer zou je van een wet een controlgraph kunnen tekenen. En de cyclomatische complexiteit kunnen bepalen. En aantonen, dat wanneer die groter dan pakweg 15 wordt, hij slecht testbaar is en evenzo slecht te handhaven.

Waarom heb ik dat eigenlijk nog nooit in de praktijk gezien? Waarom is de discussie altijd één kant op? Wij IT’ers maken in het algemeen wat de business bedenkt. We helpen niet of nauwelijks, om de spelregels te vereenvoudigen, of randvoorwaarden te stellen aan die spelregels. De complexiteit te beheersen. Met onze kennis van testbaarheid van IT hebben we ook fundamentele kennis van uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van regelingen. Ik zie die kennis van ons onvoldoende terug in wet- en regelgeving in Nederland. Dat is één.

De praktijk is altijd weerbarstiger dan de theorie. Daar hoeven we niet moeilijk over te doen. Daar moeten we dan ook niet moeilijk over doen. We moeten accepteren dat er een grens is aan wat geregeld en geautomatiseerd kan worden. En weten waar die grens ligt. En voor alles wat ‘het systeem’ overstijgt de uitzonderingsprocedure kennen. Exception handling: automatisch zolang dat realiseerbaar is (en testbaar, uitvoerbaar en handhaafbaar), expert afhandeling in de uitzonderingssituaties. Met adequate autorisatie. Natuurlijk heeft autorisatie ook met macht te maken, met power, empowerment en vertrouwen. En wijsheid. Dat is twee.

Beide benaderingen brengen complexiteit terug naar gecompliceerd en beheersbaar. Is dat voldoende? Het is een stap, maar niet voldoende. Ik denk dat het tijd is, dat we samen gaan nadenken over hoe ‘gedogen’ fundamenteel in onze wet- en regelgeving en onze systemen kan worden geïntegreerd. Niet met nieuwe regels, maar met andersoortige regels. Met een logica die recht doet aan ons gevoel van rechtvaardigheid. Met ‘gewenst resultaat’ in plaats van met ‘protocol’ als kernbegrip. Bepaald geen sinecure. Maar ik hoop en verwacht dat we in ons vak, met elkaar, voldoende vermogen tot abstractie hebben. En wijsheid.

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!