Management

Juridische zaken

Chinese techpiraten in de verdrukking

19 oktober 2011

Er heerst technoanarchie in Shenzhen, de dynamische industriestad bij Hongkong en het centrum van China’s gigantische mobieletelefoonindustrie. Honderden bedrijfjes maken jaarlijks miljoenen imitatiemobieltjes met dubieuze namen als ‘Blockberrys’, ‘Nckias’ en ‘Samsings’. De imitatiemobieltjes, ‘shanzai ji’ in de volksmond, worden gemaakt voor de ‘grijze markt’ en kosten vaak minder dan een kwart van de originele versies. Bovendien hebben de illegale mobieltjes functies die veelal ontbreken in de originele producten. De piraten overspoelden eerst de Chinese markt, vervolgens kwam India aan de beurt en daarna Zuid-Amerika, Oost-Europa en het Midden-Oosten. Video’s opgenomen met de goedkope Chinese mobieltjes speelden een grote rol in de Arabische Lente. Dit jaar bereikt de omzet van de shanzhai-producten een hoogtepunt (ongeveer 250 miljoen volgens iSupply), maar zal de komende jaren geleidelijk afnemen. De voorkeur van consumenten verplaatst zich van de functies van mobieltjes naar applicaties.

De Shenzhen-regio produceerde vorig jaar 890 miljoen mobieltjes (70 procent van het Chinese totaal), waaronder 150 miljoen shanzai-toestellen. Drijvende kracht achter de shanzhai-markt is MediaTek Inc., een producent van IT-componenten in Taiwan. In 2004 introduceerde MediaTek een system-on-a-chip (SoC) voor mobieltjes. Het bedrijf integreerde een moederbord met componenten voor talloze mobiele functies – Bluetooth, MP4, voice command, camera’s et cetera. Met een kant-en-klare SoC en reference design werd het produceren van mobieltjes kinderspel. Zelfs een speelgoedfabrikant kon plotseling mobieltjes maken. MediaTek verkocht het product aan drie segmenten in de industrie: producenten van merkeigen mobieltjes, OEM’s (schroevendraaierfabrieken) en de techpiraten van Shenzhen. Cijfers over het ondergrondse circuit zijn onbetrouwbaar maar vorig jaar had de Shenzhen-regio naar schatting drieduizend fabrikanten van mobiele telefoons.

Moordende concurrentie

De combinatie van MediaTeks SoC en Shenzhens hyperdynamische componentenindustrie veroorzaakte een aardverschuiving in de mobieletelefoonindustrie. De piraten gebruikten ‘reverse-engineering’ om Nokia’s, Apples en Sony’s te ‘verbeteren’ met nieuwe functies. De mobieltjes werden voorzien van camera’s met telelenzen, led-zaklantaarns, fotoprojectors en zelfs valsgelddetectors. Sommige producten waren excentriek – zoals een pseudo-Nokia met ingebouwde sigarettenaansteker en een waterdicht mobieltje voor duikers – maar andere ‘innovaties’ werden een internationale trend: de shanzhai-piraten maakten als eersten mobieltjes met twee simkaarten, een functie die nu ook wordt aangeboden door Samsung, LG en andere gerenommeerde merken.

Concurrentie onder de shanzhai-producenten is moordend en sommige bedrijven hebben de ontwikkelingstijd voor mobieltjes van idee tot product teruggebracht tot twintig dagen. De Shenzhen-regio vormt een enorm ecosysteem voor IT-componenten. Alles wat nodig is voor de productie van mobieltjes is voorhanden, inclusief imitatiehologramstickers voor imitatiebatterijen. De techpiraten produceren kleine oplages van duizend mobieltjes, zetten ze in de plaatselijke markt en verhogen de productie van modellen die aanslaan. Volgens David Rowan, redacteur van de Engelse editie van Wired, vertegenwoordigt shanzhai de ontwikkeling van een ‘new business innovation model’ waar iedereen op den duur van zal profiteren. Hij noemt shanzhai een ‘opensourcebeweging’ voor het ontwikkelen van betere apparaten. Andrew Huang, de befaamde hardware-engineer die als eerste de XBox kraakte, stelt dat shanzhai kan doen wat het One Laptop Per Child-project niet lukte: een educatieve laptop voor minder dan honderd dollar produceren.

De shanzhai-producenten zijn deels verantwoordelijk voor de problemen van Nokia, Motorola en ‘normale’ Chinese producenten zoals Bird, TCL en XiaXin. Verschillende legitieme fabrikanten van mobieltjes hebben de markt verlaten. Begin dit jaar haalde de Shenzhen Market Authority de bezem door de gigantische elektronicabazaar HuaQiangBei, het epicentrum van de shanzhai-handel waar dagelijks voor vele miljoenen dollars aan mobieltjes wordt verhandeld. Tweeduizend van de drieduizend bedrijfjes in de bazaar werden gesloten. In de weken daarna ging de omzet van Apple, Nokia en HTC omhoog, en de huurprijs voor bedrijfsruimte in HuaQiangBei daalde met 40 procent.

De shanzai-industrie verschaft werk aan naar schatting 4 tot 5 miljoen Chinezen, wellicht mede oorzaak dat de Chinese overheid de piraterij niet met wortel en tak uitroeit. Maar piraterij is geen houdbaar economisch model. Bovendien wil de Chinese overheid de economie laten groeien door innovatie in plaats van fabricage. Vorig jaar lanceerde de regering het ‘National Patent Development Strategy (2011-2020)’ om de ontwikkeling van patenten te stimuleren, hoewel dat nauwelijks noodzakelijk lijkt. Vorig jaar gaf het Chinese Bureau voor Intellectueel Eigendom goedkeuring aan 815.000 patenten, een stijging van 40 procent ten opzichte van het jaar daarvoor.

Patenten

China lijkt nu het voorbeeld van Japan en Korea te volgen en wil Chinese Sony’s en Samsungs creëren. Telecomgigant Huawei, na Ericsson de grootste netwerkleverancier ter wereld, richt zich nu ook op consumentenproducten, waaronder mobiele telefoons. Het bedrijf verwacht dit jaar 60 miljoen mobieltjes te verkopen en wil in 2015 tot de mondiale top vijf behoren. Huawei is al een speler van wereldformaat op het gebied van intellectueel eigendom. Twee jaar geleden stond het bedrijf op de eerste plaats van de World Intellectual Property Organization-(WIPO)-ranglijst met 1737 gepubliceerde patentaanvragen. Huawei heeft nu bijna 18.000 internationaal erkende patenten. Huaweis grote concurrent ZTE volgt een soortgelijke route naar de consumentenmarkt: het bedrijf verwacht dit jaar 120 miljoen mobieltjes te verkopen en streeft, net als Huawei, naar een plaats in de mondiale top vijf.

China’s slechte reputatie met het beschermen van intellectueel eigendom is schadelijk voor Chinese bedrijven met mondiale ambities. Huawei, dat bovendien last heeft van vermeende banden met de Chinese overheid, liet begin dit jaar weten dat het bedrijf vorig jaar 220 miljoen dollar betaalde voor intellectueel eigendom, en dat het zelf 2,5 miljard dollar uitgaf aan de ontwikkeling van nieuwe technologieën. Begin dit jaar sleepte Huawei concurrent ZTE voor de rechter in onder meer Duitsland, Frankrijk en Hongarije. ZTE zou het handelsmerk van Huawei hebben gebruikt op datacards en misbruik hebben gemaakt van patenten die betrekking hebben op LTE-(4G)-technologie, ontwikkeld door Huawei. Chinese bedrijven die elkaar in het buitenland aanklagen wegens diefstal van intellectueel eigendom wijst erop dat China in sommige opzichten op weg is een ‘normaal’ land te worden.


Taiwanese chipfabrikant MediaTek verkocht de afgelopen jaren ruim 300 miljoen chipsets voor 2G en 2.5G mobiele telefoons per jaar, en had tot voor kort 90 procent van de markt voor low-end-mobieltjes in handen. Het bedrijf werd verrast door de snelle opmars van Android, dat hogere eisen stelt aan chips. Dit jaar maakt MediaTek een inhaalslag. Het bedrijf ontwikkelde 3.5G chipsets voor smartphones en verkocht in het tweede kwartaal maandelijks 1 miljoen units. In het laatste kwartaal moet de omzet oplopen tot 1,5 miljoen units per maand.

In Shenzhen zijn eerder dit jaar de eerste smartphones verschenen die gebruikmaken van het nieuwe MediaTek-platform, waaronder de HDC A9100 van shanzhai-fabrikant HDC. Het toestel, een kloon van de Samsung Galaxy S2, draait op Android 2.3 (Gingerbread), heeft Dual SIM, 512 MB RAM/ROM, connectiviteit voor wifi, Bluetooth 2.1, gsm, WCDMA en gps. Op de Chinese markt wordt het toestel aangeboden voor 270 dollar, aanzienlijk minder dan de Galaxy van Samsung.

Sommige analisten verwachten dat MediaTek na de 2G-markt ook het low-end-segment van de 3G-markt zal domineren. Maar er zijn kapers op de kust, waaronder het machtige Qualcomm uit de Verenigde Staten. Qualcomm domineert de markt voor high-end Android-smartphones. Qualcomms MSM7201A system-on-a-chip wordt gebruikt in Android-smartphones van onder meer Samsung, Huawei, Motorola en LG. Maar het trotse Qualcomm, eerder minachtend over de aanpak van MediaTek, besloot onlangs om dezelfde methode te gebruiken in India die MediaTek in China gebruikt. Qualcomm werkt met onder meer met Micromax, de grootste mobieltjesproducent in India, om goedkope Android-mobieltjes te produceren. Qualcomm zorgt voor veel onrust op de mobiele telecommarkt in Azië. Sommige bedrijven vrezen dat de geschiedenis van de Wintel-pc zich gaat herhalen met de smartphone, dit keer als ‘quadroid’ (Qualcomm-Android). Volgens de Japanse Nikkei Business heeft een consortium onder leiding van NTT Docomo en Samsung plannen om een joint venture te vormen om basebandchips te ontwikkelen, om zo minder afhankelijk te worden van Qualcomm. Panasonic, Fujitsu en NEC zouden ook bij de gesprekken betrokken zijn.

Apple is in korte tijd een rage geworden in China. De iPhone is een beststeller en waarschijnlijk de meest gekopieerde smartphone in China. De namaakmodellen zijn beschikbaar in verschillende uitvoeringen, inclusief iPhones die op Android draaien. Soms reageren piraten op verwachtingen. Apple lanceerde begin deze maand een iPhone 4s in plaats van de iPhone 5, maar in Shenzhen verscheen dezelfde dag een shanzhai ‘iPhone 5’. Chinese zakenlieden kopiëren alles wat met Apple te maken heeft, zelfs complete ‘Apple Stores’. Deze zomer ontdekten buitenlandse bezoekers een namaak-Apple-winkel in de zuidelijk stad Kunming. De winkel was nauwelijks van de echte Apple-winkels te onderscheiden. Zelfs het winkelpersoneel, getooid in Apple-T-shirts, dacht dat het in dienst was van Apple.

Sommige analisten vragen zich af of het huidige succes van Apple in China blijvend is. De ruime winstmarges van het bedrijf bieden volop kansen voor concurrenten. En veel Chinese IT-bedrijven hebben hun kaarten op Android gezet. Typerend voor de Android-hype: sommige IT-bedrijven bieden Android-ontwikkelaars met twee jaar ervaring 3000 dollar per maand, een ongehoord bedrag in China voor jonge ontwikkelaars.

Blijvend succes van Apple in China zal deels afhangen van China Mobile, met 600 miljoen gebruikers de grootste telecomaanbieder ter wereld. Apple heeft een deal met het veel kleinere China Unicom voor iPhone-gebruikers, maar afgelopen zomer zou Steve Jobs nog persoonlijk betrokken geweest zijn bij besprekingen met China Mobile om de iPhone toe te laten op het netwerk van China Mobile. Het 3G-netwerk van China Mobile is gebaseerd op TD-SCDMA en niet compatibel met de radio’s in de iPhone. Apple zou nu overwegen een iPhone voor China Mobile’s 4G-netwerk te produceren – een iPhone TD-LTE.

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Laat de klantenservice je terugbellen!