Loopbaan

Carriere

Certificeren heeft zin

24 september 2012

In de IT zijn er geen gereglementeerde beroepen, zoals dat in Nederland het geval is voor bijvoorbeeld de belastingadviseur. Iedereen mag zich bijvoorbeeld systeemarchitect of businessanalist noemen. Aan de hand van een van de meer dan vijfhonderd functienamen die de IT rijk is, kan niet de conclusie worden getrokken dat iemand ook echt capabel is en dat er toezicht wordt gehouden op de kwaliteit van zijn werk. En wat betekent ‘senior’ eigenlijk? In de IT-praktijk gaat daardoor veel mis en dat is al jaren zo. We weten al heel lang dat meer dan de helft van de fouten wordt gemaakt in het voortraject van softwareprojecten en dat het tijdens de acceptatiefase twintig tot honderd maal zoveel kost om zo’n fout op te lossen in vergelijking tot een oplossing die meteen in de beginfase wordt toegepast. Zeker voor sleutelrollen in de beginfase – de architect en businessanalist – is het cruciaal voor de (IT-)manager om de juiste mensen op de juiste plek te hebben.

Naast de functienaam kunnen we kijken naar het opleidingsniveau van de desbetreffende persoon. Maar het is bijna ondoenlijk om van alle IT-beroepen en -functies de bijbehorende cursussen en vooropleidingen bij te houden, laat staan om ook nog eens in te kunnen schatten of deze wel of niet aan de gestelde kwaliteitseisen voldoen.

Certificaat

Met een (internationaal) erkend certificaat hebben we wellicht een goede oplossing in handen. Certificering heeft in de IT een belangrijke rol gespeeld bij de erkenning van het vakgebied testen. Het ISTQB (International Software Testing Qualifications Board) heeft in de periode van het begin in 1998 tot december 2011 wereldwijd meer dan 200.000 certificaten uitgereikt op het gebied van het testen van software. De verschillende ISTQB-certificaten worden veelvuldig gevraagd bij de vervulling van een vacature en hebben daardoor voor zowel de opdrachtgever als de tester hun waarde bewezen.

Op andere vakgebieden van de IT en dus andere functies is minder ervaring op dit gebied. Neem softwarearchitectuur. De IASA (International Association of Software Architects) is pas in 2009 begonnen met haar certificeringsprogramma en de eerste Nederlanders zijn pas in de zomer van 2011 gecertificeerd.

In het voortraject van IT is een belangrijke rol weggelegd voor de requirements engineer of businessanalist. Op het gebied van wat we hier verder analyse/analist zullen noemen is er momenteel veel te doen als het gaat om certificering (zie kader).

Er is keuze genoeg voor de analist. De stap naar certificering – het bestuderen van de vereiste leerstof en het aantonen van de ervaring – kost de kandidaat veel tijd en inspanning. En, wanneer de certificeringsinstantie eist dat er periodiek opnieuw gecertificeerd moet worden, betekent het dus ook dat het niet bij een eenmalige inspanning blijft. Certificeren is een behoorlijke investering. Maar wel een investering die betrokken professionals over het algemeen bereid zijn te doen. Een gecertificeerde professional steekt immers boven het maaiveld uit en verdient dankzij zijn commitment en aangetoonde expertise vaak de voorkeur bij selectieprocedures. Sterker nog, steeds meer organisaties eisen daadwerkelijk dat kandidaten gecertificeerd zijn en zullen ook alleen gecertificeerde kandidaten aannemen.

De kennis en kunde van een analist is belangrijk. De analist moet de doelstellingen van de opdrachtgever kunnen doorgronden, evenals de organisatie waarin hij zich bevindt. Alle stakeholders moeten erop kunnen vertrouwen dat hun belangen, eisen en wensen worden meegenomen. Belangrijke technieken zoals het uitvoeren van een goede stakeholderanalyse, het kunnen plannen van de activiteiten en het kunnen toepassen van verschillende soorten modellen helpen de analist om de eisen goed in kaart te brengen. Daarnaast zorgen goede communicatietechnieken ervoor dat de analist ook het vertrouwen van de stakeholders wint zodat zij niet terughoudend zijn in het aanleveren van hun requirements. Analisten moeten kunnen inschatten wat er nodig is afhankelijk van de situatie en de verandering die gewenst is. Een professional die dit kan, en dat ook heeft bewezen, kan die vertrouwensrol aan, en daar is de opdrachtgever uiteindelijk bij gebaat. Dat is ook de bedoeling van wettelijk beschermde functies in gereglementeerde beroepen. Zover is de IT dus nog niet. Maar omdat het vertrouwen in en het belang van de functie analist groot is, is een certificaat dat kennis en kunde toetst en bij de tijd houdt, belangrijk. Voor de opdrachtgever en de analist.

Carrièrepad

Een beginnend analist zal een keuze moeten maken. Het IREB (International Requirements Engineering Board) en het IIBA (International Institute of Business Analyst) zijn beide bezig om hun aanbod aan certificeringsniveaus uit te breiden. Het is te hopen dat deze trajecten voor de starter duidelijkheid bieden. Als certificeren in de toekomst ‘hot’ wordt en er meer instanties certificeringen gaan aanbieden zonder afstemming, dan kan de onduidelijkheid alleen maar toenemen.

Certificeringsprogramma’s moeten gebaseerd blijven op de praktijk. Advies vanuit de praktijk is van belang om de afstemming tussen theorie en praktijk te blijven waarborgen. De overheid kan zijn steentje bijdragen om de (h)erkenning van certificeringsprogramma’s te vergroten, zoals dat bijvoorbeeld in Groot Brittannië is gebeurd: het Britse Office of Government Commerce (OGC) heeft de best practices rond Prince2 verzameld met als gevolg dat andere overheidsinstellingen deze projectmanagementmethode tot standaard hebben verheven.

De opbouw van certificeringsprogramma’s dient het uitstippelen van een carrièrepad te ondersteunen. Wanneer zo’n programma een stapsgewijze groei naar expertise mogelijk maakt kan het een goed hulpmiddel zijn om aan te geven waar iemand staat in zijn carrière. Ieder certificeringsniveau dient goed aan te geven wat er van de professional mag worden verwacht en waar hij nog groeimogelijkheden heeft (en welke uitdagingen een werk- of opdrachtgever hem kan bieden om die groei te stimuleren). Wanneer hogescholen en universiteiten de rollen en de vaardigheden tijdens een opleiding al duidelijk definiëren en ontwikkelen, dan kan dit de start zijn voor officiële erkenning van de beroepsgroep. Daar is uiteindelijk zowel de beroepsgroep zelf als de opdrachtgever bij gebaat.

Internationale certificeringen

  1. Het International Requirements Engineering Board (IREB, www.certified-re.de) volgt met zijn ‘Certified Professional for Requirements Engineering’-certificeringen het model van het ISTQB (International Software Testing Qualifications Board).
    1. Certified Professional for Requirements Engineering – Foundation Level.
    2. Certified Professional for Requirements Engineering – Advanced Level (alleen in Duits).
    3. Certified Professional for Requirements Engineering – Expert Level (in voorbereiding). De syllabi zijn te vinden op http://www.certified-re.de/en/syllabi.html. De certificaten gaan vooral over theoretische kennis en ­worden door een schriftelijk examen behaald.
  2. In 2006 is het IIBA begonnen met het ‘Certified Business Analysis Professional’-certificeringsprogramma (CBAP, www.iiba.org), het hoogste niveau dat IIBA tot aan vandaag kent. Vanaf 2011 is vervolgens gestart met de ‘Certification of Competency in Business Analysis’-certificering (CCBA), die wat minder eisen stelt dan het CBAP-certificaat. Naast een uitgebreid schriftelijk examen moeten kandidaten aantonen over voldoende praktijkervaring (7500 uur voor CBAP en 3750 uur voor CCBA) te beschikken. Ook moet de kandidaat een ‘code of conduct’ ondertekenen.
  3. Het Information Systems Examination Board (ISEB, onderdeel van British Computer Society, www.bcs.org), biedt een businessanalysecertificering aan en wel op drie niveaus: Foundation, Practitioner en Higher. Op het hoogste niveau bestaat een ‘Diploma in Business Analysis’. Voor vier modules moet een schriftelijk en mondeling examen worden gedaan.
 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!