Loopbaan

Carriere

8 vragen over de studiekeuzecheck

2 mei 2014

  1. Wat is de studiekeuzecheck?
    De studiekeuzecheck is onderdeel van de inschrijfprocedure, bedoeld om erachter te komen of de opleiding waarvoor studenten zich aanmelden, ook echt bij hen past. De check maakt duidelijk wat de opleiding inhoudt en wat er precies van studenten wordt verwacht om de studie succesvol af te kunnen ronden. Doel is om zo het rendement van opleidingen (het percentage studenten dat de opleiding met een diploma afrondt) in het hoger onderwijs te ­verbeteren.
    De check is onderdeel van de nieuwe onderwijswet die per 1 september 2013 van kracht is. Die wet verplicht studenten vanaf 2014 aan de check mee te doen als de instelling ze dat vraagt. Omgekeerd moeten hogescholen en universiteiten een studiekeuzecheck aanbieden als de student erom vraagt, mits zij zich voor 1 mei aanmelden. Het ministerie van Onderwijs heeft de deadline voor aanmelding dit jaar met vier maanden vervroegd om hogescholen en universiteiten meer tijd te geven om de studiekeuzecheck uit te kunnen voeren.
    Hogescholen en universiteiten geven na afloop van de check een studieadvies. Dat advies is meestal vrijblijvend, maar in sommige gevallen kunnen studenten ook geweigerd worden door een onderwijsinstelling. Na 1 mei aanmelden kan dus betekenen dat studenten niet worden toegelaten.
  2. Hoe ziet zo’n studiekeuzecheck eruit?
    Dat verschilt per hogeschool of universiteit. Het kan een gesprek zijn, een dagje proefstuderen, een praktijkopdracht, het invullen van een digitale vragenlijst of een andere activiteit die uitmondt in een advies. Zo heeft de Hogeschool Rotterdam een vragenlijst (de Startmeter) en een persoonlijk studiekeuzeadviesgesprek met de opleiding. Hierin komen niet alleen de inhoud van de opleiding, maar ook de motivatie van de geïnteresseerde en persoonlijke omstandigheden aan bod. “Bij een negatief studiekeuzeadvies raden wij studenten aan om zich te heroriënteren en te kijken naar andere opleidingen. Onze studiekeuzebegeleiders en studievoorlichters kunnen hen daarbij helpen”, licht een woordvoerder van de Rotterdamse hogeschool toe.
    De Hogeschool Windesheim hanteert voor de opleiding Technische Informatica als studiekeuzecheck een online vragenlijst die inzicht geeft in de interesses, kwaliteiten en drijfveren van deelnemers, gevolgd door een gesprek bij de opleiding. Bij Technische Informatica aan de Avans Hogeschool is de check een digitaal intake-assessment en een motivatieopdracht die thuis kan worden gemaakt. Daarna volgen er gesprekken met een studieloopbaanbegeleider of docent en met studenten die de opleiding al doen.
    Bij de bachelor Security Management aan Saxion vindt eveneens een assessment plaats, waarbij de nadruk ligt op cognitieve en persoonlijke vaardigheden. Daarna volgt een gesprek waarbij wordt ingezoomd op de motivatie en de persoonlijke situatie van de aspirant-student.
  3. Voor wie is de check?
    Nederlandse studenten die een bacheloropleiding of Associate-degreeprogramma willen doen. Dus niet voor masteropleidingen. Eveneens uitgezonderd zijn aanmelders met een buitenlands diploma die niet woonachtig zijn in Nederland of het Caribisch gebied en de opleidingen met een numerus fixus of selectie (op dit moment geen IT-studies). Ook studenten die een propedeuse-getuigschrift bezitten of geswitcht zijn vanaf een andere hbo-opleiding, zijn ‘off the hook’.
  4. Wat verwacht het hoger onderwijs van ­IT-studenten?
    Daar is geen uniform antwoord op te geven. Opleidingen hanteren verschillende toelatingseisen en gaan verschillend om met de inhoud en het resultaat van de studiekeuzecheck. Daarnaast zijn er grote verschillen tussen ICT-opleidingen. Zo zullen studenten voor Technische Informatica vooral goed technisch onderlegd moeten zijn en is bij Multimedia Design het creatieve aspect minstens zo belangrijk. Voor de opleiding Security Management aan Saxion is het een must dat studenten integer en betrouwbaar zijn. “Die eigenschappen zijn essentieel in de rol die ze na hun afstuderen gaan vervullen”, zegt propedeusecoördinator Michiel Spoor.
    IT-studenten moeten in ieder geval interesse hebben in ICT, techniek en wiskunde. Daarnaast moeten ze uitblinken in analyserend vermogen, initiatiefrijk zijn, goed kunnen samenwerken, moeten hun communicatieve vaardigheden goed ontwikkeld zijn en is servicegericht zijn een must.
    HBO-ICT, de koepelorganisatie voor ICT-opleidingen in het hbo, heeft vier type ICT’ers gedefinieerd – ook wel ‘ICT-Mindsets’ geheten: de functionele ICT’er, de creatieve ICT’er, de sociale ICT’er en de carrière-ICT’er. Jongeren binnen dezelfde mindset zijn sterk vergelijkbaar in hun ideeën over de toekomst, hun drijfveren om voor een bepaalde vervolgopleiding te kiezen en interesses op het gebied van ICT. Hogescholen en bedrijven zouden hun onderwijs, communicatie en werving aan moeten passen aan de hand van deze vier types.
  5. Hoe staat het eigenlijk met het animo voor IT-opleidingen?
    Afgelopen schooljaar bedroeg het aantal nieuwe studenten bij ICT-opleidingen in het hbo 9915, terwijl 2655 studenten zich aanmelden voor een bachelor ICT in het wetenschappelijk onderwijs. Sinds 2012 stijgt de totale instroom van ICT-studenten weer, nadat het animo sinds het uiteenspatten van de internetzeepbal jaar in jaar uit fors daalde. Branchevereniging Nederland ICT denkt dat de kentering komt door de goede loopbaanperspectieven in de ICT-sector en een verbeterd imago. Daarnaast is ICT zo vanzelfsprekend voor jongeren dat het belang en de mogelijkheden van een opleiding in deze richting vaak niet werd ingezien. “ICT gaat al lang niet meer alleen over programmeren en software ontwikkelen. Je kunt ook denken aan gamedesign, digitale veiligheid, social media en augmented reality. Maar ook bij het oplossen van maatschappelijke problemen komt ICT vaak om de hoek kijken”, vertelt Ivo Poulissen, beleidsadviseur Onderwijs en Arbeidsmarkt bij Nederland ICT. “Gelukkig is het negatieve beeld bij jongeren aan het veranderen. Zo’n Alexander Klöpping bij De Wereld Draait Door helpt daar ook enorm bij.” Daarnaast denkt hij dat jongeren bewuster een keuze maken voor een studie dan vroeger. “Ik merk dat steeds meer jongeren rekening houden met baankansen na het afronden van een studie. En de vooruitzichten voor IT-professionals zijn goed.”
    Minstens zo belangrijk is het rendement van de opleiding. De rendementen van ICT-opleidingen variëren van 50 tot 70 procent. In het studiejaar 2011-2012 studeerden in totaal 4569 ICT-studenten af met een HBO-bachelordiploma. In hetzelfde jaar behaalden 2529 studenten hun masterdiploma aan het WO. Het rendement van de ICT-masteropleidingen ligt met 80 procent aanzienlijk hoger dan dat van de bacheloropleidingen.
  6. Is er nog wel behoefte aan ICT’ers? Je hoort niets anders dan ontslagrondes, faillissementen en dat steeds meer werk wordt uitbesteed aan lagelonenlanden.
    Hoewel er de afgelopen jaren per saldo vrijwel geen tekort was aan ICT’ers, hebben bedrijven wel last gehad van een onvervulde vraag. Er blijft namelijk, ook in de toekomst, een kwalitatief tekort, waardoor er in de markt een mismatch bestaat, voorspelt Nederland ICT. Binnen afzienbare tijd worden tekorten op de arbeidsmarkt voorzien van 4000 tot 7000 IT-professionals. In de komende jaren verwachten bedrijven vooral moeite met het invullen van vacatures in de software-ontwikkeling. Het gaat vooral om hoogopgeleiden, maar er blijft ook behoefte aan MBO-gediplomeerden, vooral op niveau 4 (het hoogste niveau). Poulissen: “Er is dan ook continue toestroom van nieuwe studenten en werknemers in de ICT noodzakelijk.”
  7. Wat vinden onderwijsinstellingen van de ­verplichte studiekeuzecheck? En hoe bevalt het tot nu toe?
    Het is misschien nog wat vroeg om hierop antwoord te kunnen geven. De opleidingen zijn nog maar net bezig met de check en na 1 mei krijgen zij het er pas echt druk mee. Maar Trijntje van Dijk, voorzitter van de HBO-I stichting, is blij met het initiatief. “Het is een goede manier om de match tussen student en opleiding en beroep te verbeteren. Alles draait bij onze stichting om het neerzetten van een goed beeld van een ICT-opleiding, zodat studenten een weloverwogen keuze maken, en daar kan de studiekeuzecheck zeker bij helpen. Het ligt ook in lijn met onze ICT-Mindsetstrategie.” Zij verwacht dat het rendement van ICT-bachelors door invoering van de studiekeuzecheck omhoog zal gaan. “We kunnen dit nu nog niet onderbouwen met cijfers, maar de verwachting is dat de uitvalcijfers zullen verbeteren.”
    Zij vindt het belangrijk te benadrukken dat het geen examen is. “Het moet een grondig vooronderzoek zijn of de vaardigheden en interesses passen bij de inhoud van de opleiding, niets meer en niets minder.” Spoor vindt de studiekeuzecheck eveneens een goede ontwikkeling. “Je kunt mensen in een vroeg stadium bewust maken van hun studiekeuze en je krijgt bovendien meer inzicht in hun talenten en persoonlijke omstandigheden, waardoor je vroegtijdig kunt ingrijpen en extra faciliteiten kunt organiseren. Daarnaast is het een manier om studenten die zich na 1 mei inschrijven – toch vaak al niet de meest gemotiveerde studenten – te weren in geval van twijfels over of het een goede match is.”
  8. Leidt de studiekeuzecheck niet tot minder animo voor een IT-opleiding? Er wordt toch een extra drempel opgeworpen om aan de studie te beginnen…
    Van Dijk: “Dat zou dan moeten gelden voor het hele hbo. Ik zie niet in waarom dit specifiek voor de ICT-opleidingen zou gelden.” Zij verwacht dat de voorzichtige opleving van de instroom van veel ICT-opleidingen komend studiejaar voortzet. “Maar dat is natuurlijk wel afhankelijk van de kwaliteit van opleidingen en de manier waarop je communiceert en werft. Als opleidingen dit doen volgens het ICT-Mindsetmodel zie ik niet in waarom de keuzecheck zou leiden tot een afname van het animo voor een ICT-studie.”
    Ook Spoor is hier niet bang voor. “Allereerst is het advies voor aanmelders voor 1 mei vrijblijvend, ten tweede is het niet een selectiegesprek, maar een matchgesprek. We checken de motivatie, niet de competenties, want die moeten vaak nog ontwikkeld worden als je een jaar of zeventien bent.”

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!